بلاکتوپیا
شبکه سلستیا (Celestia) و کوین TIA
سلستیا (Celestia) یک بلاکچین لایه یک است که لایههای اجماع و اجرای بلاکچین را از یکدیگر جدا میسازد. این شبکه توسعهدهندگان را قادر میسازد بلاکچین خود را به آسانی یک قرارداد هوشمند جدید مستقر کنند.
منتشر شده
1 سال پیشدر
توسط
روکو (Rocco)
شبکه سلستیا اولین شبکه بلاکچینی ماژولار است که لایه اجماع و داده را از یکدیگر جدا میکند. هدف شبکه سلستیا (Celestia) افزایش مقیاس پذیری و تامین امنیت برنامههای وب.۳ است. سلستیا عملکردی مشابه بلاکچینهای لایه یک رایج ندارد. تنها وظیفه آن سفارش تراکنشها و تایید در دسترس بودن دادهها است. شبکه سلستیا با افزایش مقیاسپذیری و پایین نگه داشتن هزینه تراکنشها، عملکرد فنی بینظیری را به نمایش گذاشته است.
در این مطلب بررسی شبکه سلستیا (Celestia)، چگونگی کار کردن و در ادامه وضعیت توکن TIA، تیم توسعهدهنده، نقشه راه، همکاریها و سرمایهگذاران پروژه می پردازیم. در ادامه با اینوستورنت همراه باشید.
The first modular blockchain network
Celestia is a modular data availability network that makes it easy for anyone to securely launch their own blockchain.
سلستیا (Celestia) یک شبکه بلاکچین (Blockchain) مینیمال است که تنها تراکنشها را سفارش داده و منتشر کرده، اما آنها را اجرا نمیکند. سلستیا با جدا کردن لایههای اجماع و اجرای برنامه، پشته فناوری بلاکچین را ماژولار (قطعه قطعه) میکند و امکانات جدیدی را در اختیار سازندگان برنامههای غیرمتمرکز قرار میدهد. این امر همچنین به بلاکچینهای مستقل اجازه میدهد تا از محدودیتهای معماری یکپارچه رهایی یابند و متناسب با شرایط و انعطاف خود طراحی شوند. بنابراین استقرار بلاکچینهای جدید تسهیل میشود.
این تمایز از اهمیت بسیاری برخوردار است زیرا سلستیا میتواند بر روی ارائه یک لایه داده ایمن و غیرمتمرکز تمرکز کند، در حالی که رول آپها (Rollups) میتوانند بر اجرای تراکنشها تمرکز کنند.
در حال حاضر راهکارهای مقیاسپذیری لایه دو (Layer 2) مانند اوپی مین نت (OP Mainnet)، آربیتروم (Arbitrum) و شبکه استارک نت (StarkNet) وجود دارند. با این حال، در دسترس بودن دادهها (Data Availability) در این راهکارهای مقیاسپذیری به شبکه لایه یک اتریوم متکی است. خبر بد این است که اتریوم همچنان گران است و هزینه گس (Gas) روی پروژههای لایه دوم اتریوم هم همچنان گران است. از طرفی اکثر بلاکچینهای امروزی یکپارچه هستند. کارکردهای اصلی یک بلاکچین یعنی اجرا و تایید تراکنش و اجماع بهطور همزمان اتفاق میافتند و توسط همان مجموعه اعتباردهنده اجرا میشوند. افزایش مقیاس یک معماری یکپارچه دشوار است. Celestia با تفکیک المانهای اصلی شبکه این کار را امکانپذیر میکند.
برخلاف بلاکچینهای یکپارچه که در آن همه تراکنشها در یک زنجیره تایید میشوند، در سلستیا بخش تایید عملیات در رول آپها انجام میشود. این معماری از چندین فناوری کلیدی استفاده میکند: لایه پایه از Erasure coding، نوع خاصی از درختهای مرکل و نهایتا سلستیا از فناوری در دسترس بودن داده از طریق نمونهگیری نیز استفاده میکند تا گرههای سبک شبکه بتوانند، بدون پردازش همه دادهها در زنجیره، سفارش تراکنش و در دسترس بودن را به طور موثر تایید کنند.
رول آپها میتوانند تراکنشها را در فضای نام (Namespaces) به لایه پایه ارسال کنند و کلاینتهای شبکه تنها باید دادههای مربوط به برنامه خود را دانلود کنند. بنابراین همزمان با راهاندازی شبکه اصلی سلستیا یک دوره جدید آغاز شده است. دورهای از تأییدپذیری که در آن هر کسی میتواند یک گره سبک و ایمن اجرا کند.
علاوهبر این، موضوع همکاری نیز دچار تحولات بسیاری شده است به طوری که در آن بلاکچینها میتوانند آشکارا روی یکدیگر ایجاد شوند.

از ویژگیهای شبکه Celestia باید به موارد زیر اشاره کرد.
- جداسازی لایههای اجماع و اجرا
سلستیا یک لایه اجماع قابلاتصال برای توسعهدهندگان فراهم میکنند که با کمک آن میتوانند لایههای اجرایی مدنظر خود را در بستر آن مستقر کنند. این امر قابلیت سفارشیسازی و حاکمیت بیشتر را برای برنامههای ساختهشده در بستر سلستیا فراهم میکند.
- اثبات در دسترس بودن داده
سلستیا از یک طرح رمزگذاری برای رمزگذاری دادههای بلاک استفاده میکند. با این کار تنها نمونه کوچکی از دادهها برای تایید کافی است. اگر دادهها به درستی کدگذاری نشده باشند، شبکه از طریق مکانیسم اثبات تقلب از آن مطلع خواهد شد.
- رولاپ برای اجرای خارج از زنجیره
سلستیا برای راهکار مقیاسپذیری رولاپ (Rollup) کاملا مناسب است. این شبکه اجرای تراکنشها را خارج از زنجیره انجام داده و برای اجماع و در دسترس بودن دادهها به یک زنجیره پایهای متکی است.
شبکه سلستیا (Celestia) قادر است با افزایش تعداد کاربران (نودهای سبک) مقیاسپذیری شبکه را افزایش دهد. سلستیا تا زمانی که نودهای کافی در شبکه برای نمونهبرداری از دادههای کل بلاک وجود داشته باشند، امن باقی میماند. این بدان معنی است که با پیوستن نودهای بیشتری به شبکه و نمونهبرداری، افزایش اندازه بلاک بدون به خطر افتادن امنیت یا عدم تمرکز بیشتر میشود. انجام این کار روی یک بلاکچین سنتی، عدم تمرکز را قربانی میکند. زیرا هر چه سایز بلاک بزرگتر باشد، به سختافزار قدرتمندتری برای دانلود و تایید دادهها نیاز است.
رولاپها همچنین برای مقیاسپذیری به در دسترس بودن دادهها نیاز دارند. بنابراین پتانسیل مقیاسپذیری بهتر برای سلستیا را فراهم میکنند. اما در دسترس بودن داده یا Data availability در شبکه سلستیا (Celestia) چیست و چرا این شبکه این چنین روی آن مانور میدهد؟ در دسترس بودن داده و مشکل در دسترس بودن داده اصطلاحاتی هستند که برای اشاره به مشکل خاصی که در استراتژیهای مختلف مقیاسپذیری بلاکچین با آنها مواجه هستیم استفاده میشوند. در دسترس بودن داده به امکان دسترسی نودها به دادههای تراکنش اشاره دارد.

مشکل در دسترس بودن داده به این اشاره دارد که گرهها چگونه میتوانند مطمئن شوند که وقتی یک بلاک جدید تولید میشود، دادههای آن بلاک واقعا در شبکه منتشر شده است؟ معضل این است که اگر یک تولیدکننده بلاک تمام دادههای یک بلاک را منتشر نکند، هیچکس نمیتواند تشخیص دهد که آیا تراکنش مخربی در آن بلاک پنهان شده است یا خیر.
رولاپها یک راهحل مقیاسپذیری لایه ۲ (L2) هستند که هدف آنها ارائه یک پلتفرم ارزانتر برای برنامهها بدون قربانی کردن امنیت یا عدم تمرکز است. رولاپها تراکنشهای خود را انجام میدهند اما از سایر بلاکچینها برای اجماع و در دسترس بودن دادهها استفاده میکنند. سلستیا مکملی عالی برای رولاپها است. این شبکه با فراهمسازی یک زنجیره مقیاسپذیر به انتشار کمهزینه دادهها برای کاربران کمک میکند. سلستیا از معماری ماژولار استفاده میکند که یک پشته بلاکچین را به اجزای تخصصی جدا میکند. یعنی توابع اصلی، اجرا و اجماع به لایههای مختلفی تقسیم میشوند.
یک معماری یکپارچه محدودیت ایجاد میکند. توابع اجرا و اجماع در یک لایه دستهبندی میشوند و سپس یک قرارداد هوشمند (Smart Contrcat) روی این لایه ساخته میشود. بنابراین کاربران در یک محیط اجرایی محدود میشوند و پتانسیل بهینهسازی و تخصصی شدن برای موارد استفاده خاص هم محدود میشود. یک معماری ماژولار همچون Celestia اجماع و اجرا را به لایههای جداگانه تقسیم میکند. لایه اجرا روی بلاکچین خود پروژه وجود دارد و امکان بهینهسازی و تخصصی شدن برای موارد خاص را فراهم میکند. هر توسعهدهندهای که برنامههای غیرمتمرکز مبتنی بر این معماری را بسازد، از انعطافپذیری، امنیت و مقیاسپذیری سلستیا برخوردار خواهد بود.
در یک بلاکچین ماژولار همانند Celestia، نمونهگیری در دسترس بودن دادهها با هزینهای معقول قابل دستیبابی است و به یک گره امکان میدهد یک بلاک را با کمک یک نمونه کوچکتر تایید کند؛ مانند تایید یک بلاک ۱۰۰ مگابایتی با تنها ۱۰ کیلوبایت داده. در حقیقت یک ماشین با حداقل قدرت پردازش، مانند یک گوشی هوشمند میتواند به عنوان یک گره در سلستیا عمل کند.
Devnet سلستیا یا Development Network (شبکه توسعه) در دسامبر ۲۰۲۱ با سه جزء اصلی راهاندازی شد؛ Optimint، Celestia-app و Celestia-node که در ادامه وظایف هر کدام را توضیح میدهیم.
- نود سلستیا (Celestia-Node) که وظیفه اجماع در بلاکچین را برعهده دارد و نحوه ساخت بلاکهای جدید توسط نودهای سبک و کامل، همگامسازی بلاکهای جدید و هدر بلاکها و نمونهبرداری از دادههای هر بلاک را برعهده دارد.
- اپلیکیشن سلستیا (Celestia-App) پردازش تراکنشها و استیکینگ را مدیریت میکند.
- نرمافزار Optimint امکان استقرار ناحیه کازماس (Cosmos) به شکل یک رول آپ را فراهم میکند. در معماری کازموس شبکههایی مستقل و موازی وجود دارند که به هر یک از آنها یک ناحیه گفته میشود. تعدادی نقاط اتصال یا Hub هم هستند که اتصال میان این شبکه را با پروتکل ارتباطی IBC امکانپذیر میکنند. کار نرمافزار Optimint این است که تراکنشها را در بلاکها جمعآوری کرده و آنها را برای اجماع به سلستیا ارسال کند.
رمز ارز تیا (TIA)
TIA رمز ارز بومی شبکه سلستیا (Celestia) است و برای تامین امنیت شبکه از طریق الگوریتم گواه اثبات سهام (PoS) و همچنین میتوان از آن برای پرداخت هزینه گس (GAS) در شبکه استفاده کرد. جهت پرداخت کارمزد شبکه کاربرد دارد. این توکن میتواند توسط توسعهدهندگان برای پرداخت هزینه دسترسی به لایه در دسترس بودن داده مورد استفاده قرار گیرد.
سایر عملکردهای حیاتی توکن TIA شامل استیکینگ و حاکمیت است. قابل ذکر است، برخلاف برخی از بلاکچینها، فرایند استیکینگ (Staking) از حاکمیت در سلستیا جدا است. برای مشارکت در حاکمیت، فقط باید یک هولدر TIA باشید. رمزارز تیا (TIA) را میتوان برای ایمن کردن شبکه سلستیا و کسب سود سهامگذاری کرد. همچنین دارندگان تیا (TIA) امکان رای دادن به پیشنهادات حاکمیتی برای بلاکچین سلستیا را خواهند داشت.
شبکه سلستیا (Celestia)، کل عرضه توکنهای TIA را به ۱,۰۸۶,۶۰۴,۲۷۳ میلیارد واحد محدود کرده و از این تعداد، ۲۰ درصد بین جامعه توزیع شد، ۲۶.۸ درصد به تحقیق و توسعه اکوسیستم، ۱۹.۷ درصد به سرمایهگذاران اولیه سری A و B، ۱۵.۹٪ به مرحله Seed و ۱۷.۶٪ به تیم مشارکتکننده اصلی اولیه اختصاص یافته است.
نرخ تورم سالانه آن از ۸ درصد در سال اول شروع میشود، اما در هر سال ۱۰ درصد کاهش مییابد تا به ۱.۵ درصد برسد.
TIA Initial Distribution
اولین مرحله ایردراپ سلستیا که به Genesis Drop شهرت یافته، بین طیف گستردهای از کاربران فعال در بلاکچین توزیع شد. تعداد توکنهای توزیع شده ۶۰ میلیون ارز دیجیتال TIA بود که در بین کاربران فعال ۱۰ رول آپ مطرح اتریوم مانند آپتیمیسم، آربیتروم و غیره که بیش از ۵۰ دلار موجودی در کیف پول خود داشتند، استیکرهای کازماس (Cosmos) و ازموسیس (Osmosis) و توسعهدهندگان گیت هاب سلستیا توزیع شد.
همانطور که گفته شد کل عرضه رمز ارز تیا (TIA) برابر با ۱,۰۸۶,۶۰۴,۲۷۳ میلیارد تعیین شده که از این تعداد تا تاریخ ۱۰ آذر ۱۴۰۳ تعداد ۴۳۵,۸۲۱,۳۰۰ واحد در گردش بازار قرار گرفته است.
قیمت هر توکن TIA برابر با $۸.۲۲ دلار و ارزش کل بازار این مرز ارز حدود $۳,۵۷۸,۶۵۵,۳۹۴ میلیارد دلار و حجم معاملات ۲۴ ساعت گذشته آن نیز برابر با $۵۸۲,۰۷۵,۰۵۸ میلیون دلار بوده است که از این لحاظ در رتبه (Rank #45) بازار رمز ارزها قرار گرفته است.
کمترین قیمت ثبت شده برای رمز ارز TIA در تاریخ ۹ آبان ۱۴۰۲ (Oct 31, 2023) برابر با $۲.۰۳ دلار و بیشترین قیمت ثبت شده برای این توکن نیز در تاریخ ۲۱ بهمن ۱۴۰۲ (Feb 10, 2024) برابر با $۲۰.۹۱ دلار بوده است.
همانطور که گفته شد، شبکه سلستیا برای توسعه شبکه خود، از کیت توسعه کازماس استفاده کرده است؛ بنابراین عجیب نیست که برخی از اعضای اصلی شبکه سلستیا، مرتبط با پروژههای بلاکچین کازماس باشند. در ادامه اعضای اصلی سلستیا را معرفی میکنیم.
البسام همبنیانگذار و مدیر اجرایی سلستیا لبز (Celestia Labs) است. او دکترای خود در زمینه مقیاسپذیری بلاکچین را از دانشگاه UCL گرفته است و همبنیانگذار چیناسپیس (Chainspace) است. شرکت چیناسپیس توسط فیسبوک خریداری شده است.
او گذشته دارای بحثی دارد و در دوران نوجوانی عضو یک گروه هکری بوده که سابقه خرابکاری آن ها در رخدادهای مختلفی به چشم میخورد. با اینحال به نظر میرسد که مصطفی البسام با افزایش سن دچار تحول شده و قصد دارد گذشته نه چندان درخشان خود را با شبکه سلستیا بهبود بخشد.
خوفی همبنیانگذار و مدیر ارشد فناوری سلستیا لبز است. او سابقا در بنیاد Tendermint و Interchain مهندس ارشد بوده است. او کارشناسی ارشد ریاضیات و علوم کامپیوتر از دانشگاه Bonn را دارد.
آدلر همبنیانگذار، رییس امور مالی سلستیا لبز و محقق رولاپهای آپتیمیستیک است و قبلا محقق مقیاسپذیری در ConsenSys بوده است. او دکترای خود در رشته برق و مهندسی کامپیوتر را از دانشگاه تورنتو دریافت کرده است.
وایت مدیر ارشد اجرایی سلستیا را بر عهده دارد. او همبنیانگذار هارمونی بوده و دارای مدرک دکترا از دانشگاه استنفورد است.
سلستیا (Celestia) در فاز اولیه جذب سرمایه در ۳ مارس ۲۰۲۱، در مجموع ۱.۵ میلیون دلار جمعآوری کرده است. سلستیا ۱۵ سرمایهگذار دارد که P2P Capital و Signature Ventures جدیدترین سرمایهگذاران این پروژه هستند.
سلستیا توسط برخی از بزرگترین نامها در این فضا، از جمله Bain Capital Crypto و Polychain Capital نیز حمایت میشود، که منجر به جمعآوری سرمایه سری A و B در اکتبر ۲۰۲۲ شد و ۵۵ میلیون دلار برای پروژه جمعآوری کرد. سایر سرمایهگذاران قابل توجه در این دور شامل Coinbase Ventures، Delphi Digital، Placeholder، Jump Crypto و Galaxy بودند.
در سال ۲۰۲۱، MVP (حداقل محصول قابل عرضه) و Devnet خصوصی راهاندازی شد و برنامه سال ۲۰۲۲ راهاندازی شبکه آزمایشی و انتقال تدریجی به شبکه اصلی است.
شش ماهه اول سال ۲۰۲۱
- جذب سرمایه اولیه
- عرضه MVP
شش ماهه دوم سال ۲۰۲۱
- عرضه Devnet
سال ۲۰۲۲
- راهاندازی شبکه آزمایشی
- سیستم انگیزهبخشی در شبکه آزمایشی
سال ۲۰۲۲
- راهاندازی شبکه اصلی
راه اندازی شبکه اصلی سلستیا تنها گام ابتدایی برای تحقق بخشیدن به اهداف بزرگ این بلاکچین است. با مطالعه وایت پیپر این پروژه متوجه میشویم که بلاکهای ۱گیگاباتی، ۱ میلیارد نود یا گره سبک و ۱ میلیون رول آپ قدمهای بعدی و نقاط عطف سلستیا هستند که برای رسیدن به آن ها برنامهریزی شده است.
بلاکهای ۱ گیگابایتی به منظور فراهمسازی دادههای گسترده برای اکوسیستم مدولار و قطعه محور، بخشی پر اهمیت محصوب میشوند. از سوی دیگر به ۱ میلیارد گره سبک برای ایمنسازی بلاکهای ۱ گیگابایتی سلستیا نیاز است که این امر با گرههای پیادهشده روی هر تلفنهمراه امکان پذیر میشود. برنامه نهایی نیز ۱ میلیون رول آپ در نظر گرفته شده زیرا با سازوکار Celestia راهاندازی یک بلاکچین به آسانی ایجاد یک قرارداد هوشمند خواهد شد.
سلستیا یک بلاکچین لایه یک منحصربهفرد است که تنها وظیفه آن سفارش تراکنشها و تایید در دسترسبودن دادههای منتشر شده است. این به بلاکچینهای خاص و پیچیده اجازه میدهد تا در بستر این بلاکچین مستقر شوند. ایده اصلی سلستیا جداسازی اجرای تراکنش (و تایید آن) از لایه اجماع است. سفارش تراکنش و تایید در دسترس بودن داده، حداقل کاری است که لایه اجماع یک بلاکچین باید انجام دهد. این کار به عهده بلاکچین سلستیا است. توسعهدهندگان میتوانند از زیرساختهای Celestia برای ساخت برنامههای غیرمتمرکز یا بلاکچینهای مستقل استفاده کنند.
توکن TIA نیز نقش اساسی در اکوسیستم سلستیا ایفا میکند و امکان کسب سود و شرکت در رایگیریهای حاکمیتی را به کاربران میدهد. ارز تیا و شبکه سلستیا در مدت کوتاهی که از فعالیت شبکه اصلی آن ها میگذرد، موفق شدهاند اخبار و رسانههای کریپتویی را جذب خود کنند و از سوی دیگر حجم قابلتوجهی نقدینگی وارد ارز تیا شده است. باید توجه داشت بلاکچین سلستیا، ایجاد شبکههای بلاکچین را برای توسعهدهندگان بسیار آسان کرده است.
رمز ارز تیا TIA، در صرافی های بایننس، کوین بیس، کوکوین، بای بیت، OKX و… لیست شده است. صرافی غیرمتمرکز ازموسیس (Osmosis) نیز امکان خرید و فروش این رمزارز را مهیا کرده است. همچنین برای نگهداری توکن TIA، میتوان از انواع کیف پولهای سختافزاری مانند لجر و ترزور و والتهای نرمافزاری مانند تراست ولت (Trust Wallet)، متامسک (MetaMask) و … استفاده کرد.
بازارهای معاملاتی
چارت تریدینگ ویو
امتیازهای امنیتی
اولین نفری باشید که نقد و بررسی می کند.
Project Start Date: 2023 Nov

شاید دوست داشته باشید

استارک ور (StarkWare) تأیید کل تاریخچه بلاکچین با ۱ مگابایت حجم ممکن ساخت!

ارتقای آلپنگلو (Alpenglow) در سولانا تأیید شد؛ تراکنشها بزودی با سرعت اینترنت نهایی میشوند

تراست ولت امکان معامله سهام های توکنیزه (RWA) را برای کاربران فعال کرد

کاناری کپیتال برای ETF اینجکتیو (INJ) ثبتنام کرد

آیا تحلیل تکنیکال بهتنهایی در بازار رمز ارزها سودآور است؟

در ۲ ماه اخیر بیش از ۱۰٪ پروژهها ناپدید شدهاند!
اخبار
استارک ور (StarkWare) تأیید کل تاریخچه بلاکچین با ۱ مگابایت حجم ممکن ساخت!
شرکت StarkWare فناوری جدیدی اعلام کرده که «تصدیق بلوکهای بلاکچین بیتکوین از ابتدای پیدایش تا حال» را در قالب یک پرُف (proof) تقریباً ۱ مگابایتی ممکن میکند، البته نه به معنی دانلود کل تاریخچه تراکنشها، بلکه فقط هِدِر بلوکها.
منتشر شده
5 ماه پیشدر
شهریور 21, 1404توسط
روکو (Rocco)
شرکت استارکور (StarkWare) که در زمینه فناوری پیشرفته دانش صفر (Zero-Knowledge یا ZK) تخصص دارد، از یک دستاورد بزرگ رونمایی کرده است که میتواند اساس تعامل کاربران با شبکه بیتکوین را دگرگون کند. این شرکت موفق به ساخت یک اثبات تأیید (Verification Proof) مبتنی بر دانش صفر از کل بلاکچین بیتکوین شده است که به طرز شگفتانگیزی سبک بوده و به راحتی بر روی دستگاههای موبایل قابل اجراست. این نوآوری به هر کاربری اجازه میدهد تا به طور مستقل و بدون نیاز به سختافزارهای گرانقیمت، تاریخچه بیتکوین را اعتبارسنجی کند.
این اثبات که توسط استارکور توسعه داده شده، تنها ۱ مگابایت حجم دارد. این در حالی است که حجم کامل بلاکچین بیتکوین (Bitcoin) در حال حاضر از مرز ۶۸۰ گیگابایت فراتر رفته است. به گفته عبدالحمید بختا (Abdelhamid Bakhta)، مدیر اکوسیستم در استارکور، این تکنولوژی به کاربران امکان میدهد تا تراکنشها را در کمتر از ۱۰۰ میلیثانیه تأیید کنند. این پیشرفت، تحقق مدرن ایدهای است که برای اولین بار توسط ساتوشی ناکاموتو در وایتپیپر بیتکوین تحت عنوان تأیید پرداخت ساده شده (SPV) مطرح شد و اکنون موانع فنی و مالی را برای میلیونها کاربر از میان برمیدارد.

چگونه ۶۸۰ گیگابایت داده در ۱ مگابایت فشرده میشود؟
راز این فشردهسازی خارقالعاده در محتوای اثبات نهفته است. این فایل ۱ مگابایتی، تاریخچه کامل و جزئیات تمام تراکنشها را در خود جای نداده است؛ بلکه شامل تمام هدرهای بلاک (Block Headers) از اولین بلاک شبکه (بلاک جنسیس) تا به امروز است. هر هدر بلاک مانند یک شناسنامه برای آن بلاک عمل میکند و حاوی اطلاعات کلیدی زیر است:
- شماره نسخه (Version Number): نسخه نرمافزار بیتکوین که برای استخراج بلاک استفاده شده است.
- ارجاع به بلاک قبلی (Previous Block Reference): پیوندی رمزنگاریشده که زنجیره بلاکها را به هم متصل میکند.
- برچسب زمانی (Timestamp): زمان تقریبی ایجاد بلاک.
- اندازه بلاک (Block Size): حجم بلاک.
- نانس (Nonce): عدد تصادفی که ماینرها برای حل معمای محاسباتی و افزودن بلاک به دفتر کل، آن را پیدا میکنند.
با در اختیار داشتن زنجیرهای از این هدرها، یک کاربر میتواند به طور مستقل و با اطمینان بالا، صحت و اعتبار کل تاریخچه شبکه را بدون نیاز به دانلود صدها گیگابایت داده، بررسی کند.

این دستاورد در زمانی ارائه میشود که جامعه بیتکوین درگیر یکی از مهمترین بحثهای داخلی خود، یعنی چالش حفظ تمرکززدایی (Decentralization) در مقابل رشد روزافزون حجم بلاکچین است. یکی از ارزشهای بنیادین بیتکوین این است که اجرای یک نود کامل (Full Node) برای هر کسی با یک کامپیوتر شخصی معمولی امکانپذیر باشد. این دسترسی آسان، تضمینکننده امنیت و مکانیزم اجماع شبکه است که توسط هزاران اپراتور نود مستقل در سراسر جهان اجرا میشود.
با این حال، ظهور پدیدههایی مانند اُردینالز و اینسکریپشنها که امکان ذخیرهسازی دادههای غیرپولی (مانند تصاویر و متن) را روی بلاکچین (Blockchain) فراهم میکنند، این اصل را به چالش کشیدهاند. منتقدان معتقدند این روند باعث «پفکردن» بلاکچین شده و با افزایش سرسامآور حجم دفتر کل توزیع شده (DLT)، نیازمندیهای سختافزاری برای اجرای نود را بالا میبرد. اگر اجرای نود بیش از حد گران شود، شبکه به سمت تمرکزگرایی پیش خواهد رفت و تنها شرکتهای بزرگ و مراکز داده توانایی مشارکت در آن را خواهند داشت که این امر کاملاً با فلسفه وجودی بیتکوین در تضاد است.

بهروزرسانی Bitcoin Core و طغیان جامعه
این تنش با اعلام برنامههای مربوط به بهروزرسانی آینده نرمافزار Bitcoin Core 30 که برای انتشار در ماه اکتبر برنامهریزی شده، به نقطه جوش خود رسیده است. توسعهدهندگان Bitcoin Core (که نرمافزار مورد استفاده حدود ۸۰٪ از نودهای شبکه است) قصد دارند محدودیت OP_Return را حذف کنند. این قابلیت در حال حاضر حجم دادههای غیرپولی قابل جاسازی در تراکنشها را به ۸۰ بایت محدود میکند که برای ذخیره اکثر محتواهای چندرسانهای امروزی بسیار ناچیز است.
این تصمیم پیشنهادی، موجی از مخالفت را برانگیخته و باعث یک جهش تاریخی در استفاده از Bitcoin Knots شده است. Bitcoin Knots یک نرمافزار جایگزین برای نود بیتکوین است که قابلیتهای شخصیسازی بیشتری را به اپراتورها میدهد؛ از جمله این امکان که خودشان برای میزان دادههای OP_Return که مایل به ذخیره و بازنشر آن هستند، محدودیت تعیین کنند. آمارها نشان میدهد سهم بازار نودهای Knots از حدود ۱٪ در پایان سال ۲۰۲۴، با یک رشد تقریباً عمودی، به نزدیک ۲۰٪ در سال ۲۰۲۵ رسیده است که نشاندهنده واکنش شدید بخشی از جامعه به مسیر پیش روی توسعه بیتکوین است. در این میان، راهکار استارکور میتواند فارغ از این جدالها، قدرت تأیید مستقل را به دست تکتک کاربران بازگرداند.
آموزش
تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟
تقویم اقتصادی مثل یک “برنامهریزی خبری” برای بازار است. اگر به آن توجه نکنید، ممکن است در لحظه انتشار اخبار مهم با حرکتهای ناگهانی و شدید قیمت غافلگیر شوید. استفاده درست از آن کمک میکند ریسک معاملات را مدیریت کنید و حتی فرصتهای سودآور پیدا کنید.
منتشر شده
5 ماه پیشدر
شهریور 21, 1404توسط
روکو (Rocco)
اگر معاملهگر یا فعال بازارهای مالی باشید، حتما تجربه کردهاید که یک خبر اقتصادی میتواند ظرف چند دقیقه بازار را زیر و رو کند. مثلا اعلام نرخ بیکاری آمریکا یا تصمیم فدرال رزرو درباره نرخ بهره کافی است تا قیمت دلار، طلا یا حتی بیت کوین نوسان شدیدی پیدا کند. در چنین شرایطی، دانستن زمان دقیق این رویدادها میتواند مرز میان یک معامله سودآور یا پشیمانکننده باشد.
اینجاست که تقویم اقتصادی به عنوان یک ابزار به کمک شما میآید. ابزاری که تمام اتفاقات مهم اقتصادی و مالی جهان را در یک جدول زمانی مشخص نمایش میدهد و به شما کمک میکند همیشه چند قدم جلوتر از بازار باشید. اگر میخواهید بدانید تقویم اقتصادی دقیقا چیست، چه اجزایی دارد و چطور باید از آن استفاده کنید، این مطلب را از دست ندهید.
تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست؟
یک لیست زمانبندیشده از اعلامیههای اقتصادی، دادههای کلان، سخنرانیهای مقامات مالی و انتشار شاخصهای اقتصادی مثل نرخ بهره، تورم، بیکاری، تولید ناخالص داخلی و … است. علاوه بر این معمولاً زمان بیانیه های بانک مرکزی، سخنرانی های سیاست گذاران پولی و انتخابات را فهرست می کند.
بیشتر تقویم های اقتصادی منتشر شده شامل نوع داده مثل نرخ بیکاری، نتیجه قبلی که منتشر شده بود و انتظارات اجماع بازار برای نتیجه آتی می شوند. باید توجه داشت که نوع انتشار به طور کلی بسته به اینکه چه تاثیری می تواند داشته باشد؛ بصورت زیاد، متوسط، کم یا بدون تاثیر، کد گذاری می شود.
برای مثال، تصور کنید بانک مرکزی اروپا (ECB) قرار است درباره نرخ بهره (Interest Rate) جلسه برگزار کند. این تصمیم میتواند ارزش یورو را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. اگر شما معاملهگر بازار فارکس باشید و این تاریخ را ندانید، ممکن است در میانه یک معامله ناگهان با نوسانی شدید روبهرو شوید و فرصت مدیریت آن را از دست بدهید. اما وقتی به تقویم اقتصادی نگاه میکنید، میبینید که این رویداد دقیقا چه روز و ساعتی اتفاق میافتد و میتوانید از قبل برایش برنامهریزی کنید.
تقویم اقتصادی نه فقط برای معاملهگران حرفهای، بلکه برای هر فردی که در بازارهای مالی فعالیت میکند (از بورس و فارکس گرفته تا ارزهای دیجیتال) یک ابزار ضروری است. حتی سرمایهگذاران بلندمدت هم با نگاه به این تقویم میتوانند تصمیمهای دقیقتری برای مدیریت پرتفوی خود بگیرند.
اگر انتشار داده اقتصادی تأثیر کمی داشته باشد، آنگاه جفت ارز حرکتی نداشته و یا واکنشی جزیی نسبت به نتیجه از خود نشان خواهد داد. اما اگر در رویدادی با تأثیر متوسط، نتیجه نهایی با چیزی که انتظار می رفت خیلی تفاوت داشته باشد، باعث می شود جفت ارز به میزان بیشتری تغییر کند. زمانی که انتشار داده ها به طور قابل توجهی بیشتر یا کمتر از نتیجه مورد انتظار بازار باشند، به خصوص زمانی که صحبت از داده هایی با تأثیر بالا باشد، جفت ارز مرتبط تمایل بیشتری به حرکت دارد و بازار نوسانات قابل توجهی را در این فرآیند تجربه می کند.
چرا تقویم اقتصادی مهم است؟
- تقویم اقتصادی مانند یک نقشه راه است که مسیر حرکت بازارها را روشنتر میکند و شما را از غافلگیریهای ناگهانی نجات میدهد. به این ترتیب شما میتوانید تصمیمات معاملاتی خودتان را بر پایه اطلاعات موثق بگیرید.
- انتشار دادههای اقتصادی میتواند باعث نوسانات شدید در بازارهای مالی شود. برای مثال، اگر نرخ تورم بالاتر از حد انتظار اعلام شود، سرمایهگذاران انتظار افزایش نرخ بهره خواهند داشت و همین موضوع میتواند بازار سهام یا ارزهای دیجیتال را تحت تاثیر قرار دهد.
- بدون تقویم اقتصادی، بسیاری از تصمیمها بر اساس حدس و گمان گرفته میشود. معاملهگرانی که فقط با تحلیل تکنیکال کار میکنند، ممکن است در لحظه انتشار یک خبر بزرگ، گرفتار نوسانات غیرمنتظره بازار شوند. در حالیکه کسی که تقویم اقتصادی را دنبال میکند، میداند چه زمانی باید محتاطتر باشد یا حتی برای شکار فرصتهای جدید آماده شود.
- یکی از مهمترین مزیتهای تقویم اقتصادی، مدیریت ریسک است. اگر قبل از انتشار یک داده مهم پوزیشن باز دارید، میتوانید حجم معاملات خود را کاهش دهید، حد ضرر تنظیم کنید یا حتی معامله را ببندید تا از ضررهای سنگین جلوگیری شود.
- استفاده از تقویم اقتصادی به شما امکان میدهد استراتژیهای کوتاهمدت و بلندمدت خود را بر اساس دادههای واقعی طراحی کنید. به این ترتیب، معاملات شما نظم بیشتری پیدا میکند و احتمال موفقیت بالاتر میرود.
- بسیاری از ضررها به دلیل تصمیمات عجولانه و احساسی اتفاق میافتد. وقتی بدانید چه چیزی در راه است، آرامش بیشتری خواهید داشت و کمتر اسیر ترس یا طمع میشوید.
اجزای اصلی یک تقویم اقتصادی
وقتی وارد یک تقویم اقتصادی مثل Trading Economics یا Investing.com میشوید، در نگاه اول ممکن است جدول شلوغی ببینید که پر از عدد و کلمه است. اما اگر بدانید هر ستون چه معنایی دارد، کار با آن بسیار ساده خواهد شد. در ادامه تکتک اجزای اصلی این جدول که از وبسایت تریدینگ اکونومیکس آورده شده را توضیح میدهیم.

در قسمت بالای جدول بخشی برای فیلتر کردن نتایج آورده شده است. گزینه «Recent» فیلتری برای نشان دادن رویدادهای اخیر است و فقط موارد نزدیک به زمان فعلی را نشان میدهد. اگر میخواهید مثلا رویدادهای اقتصادی چند ماه دیگر را ببینید کافی است این فیلتر را تغییر دهید.
با استفاده از گزینه «Impact» شما میتوانید این رویدادهای اقتصادی را بر اساس سطح اهمیت آن ها دستهبندی کنید. تریدینگ اکونومیکس سه دستهبندی دارد. رویدادهای یک ستاره، دو ستاره و سه ستاره که طبیعتا اهمیت آن ها بر اساس تعداد ستاره افزایش مییابد.
قسمت «Countries» امکان فیلتر کردن بر اساس کشور یا اقتصاد موردنظر را فراهم میکند. مثلا اگر قصد دارید فقط شاخصهای اقصتادی کلان آمریکا را ببینید، کافی است روی این گزینه کلیک کرده و «United States» را انتخاب کنید.
فیلتر «Category» دستهبندی رویدادها را نمایش میدهد. مثلا شما میتوانید در این فیلتر گزینه «Prices & Inflation» را انتخاب کرده و فقط دادههای تورمی را مشاهده کنید.
بخش «UTC +3:30» نیز برای تعیین منطقه زمانی است. شما میتوانید منطقه زمانی خودتان (تهران-ایران) را تنظیم کنید تا ببینید دقیقا رویداد موردنظرتان در چه ساعتی به وقت ایران رخ میدهد.
- تاریخ و ساعت
اولین چیزی که در تقویم اقتصادی به چشم میآید، ستون زمان انتشار است. در این بخش دقیقا مشخص میشود که هر رویداد چه روز و ساعتی منتشر خواهد شد. اهمیت این قسمت بسیار بالاست، چون بازارها معمولا درست در همان لحظه انتشار خبر واکنش نشان میدهند. مثلا اگر در ساعت ۴:۰۰ صبح «شاخص اعتماد مصرفکننده استرالیا» منتشر شود، معاملهگران بازار فارکس در همان دقیقه باید آماده واکنش باشند.
همانطور که گفتیم، ساعت تقویم معمولا بر اساس منطقه زمانی قابل تغییر است. مثلا شما میتوانید آن را روی «تهران (UTC+3:30)» تنظیم کنید تا دقیقاً با ساعت محلی خودتان هماهنگ باشد.
- کشور
در ستون بعدی، پرچم و کد کشور (مثلاً GB = بریتانیا، AU = استرالیا، MX = مکزیک) قرار دارد که نشان میدهد داده متعلق به کدام اقتصاد است. گاهی اوقات هم رویدادها مربوط به یک بلوک منطقهای خاص مثلا اروپا (EA = Euro Area) هستند. در این صورت آن داده را باید به عنوان یک شاخص منطقهای و نه مربوط به یک کشور واحد تفسیر کرد.
- عنوان رویداد
این ستون عنوان خبر یا شاخص اقتصادی را نشان میدهد. گاهی هم کنار این عنوان، مخفف ماه میلادی (مثل AUG، SEP) دیده میشود که نشان میدهد داده مربوط به کدام ماه است. شناخت هر شاخص اهمیت زیادی دارد، چون هرکدام اثر متفاوتی روی بازار میگذارند.
اما نکته مهم اینجاست که همه رویدادها عددی و آماری نیستند. بعضی از آن ها بیشتر کیفی هستند و باید با توجه به ماهیتشان تفسیر شوند. برای درک بهتر، به چند نمونه نگاه کنیم:
- شاخصهای آماری (عددمحور)
مثل نرخ بیکاری (Unemployment Rate)، شاخص قیمت مصرف کننده (CPI)، یا تولید ناخالص داخلی (GDP). اینها همیشه یک عدد مشخص دارند که میتوان آن را با مقدار قبلی و پیشبینی بازار مقایسه کرد.
- سخنرانیها (Speech)
مثلا «سخنرانی رئیس فدرال رزرو». این نوع رویداد عدد ندارد، بلکه مهم محتوای صحبتهاست. اگر لحن سخنران به سمت سیاست انقباضی (افزایش نرخ بهره) باشد، بازار واکنش منفی به داراییهای پرریسک نشان میدهد. اگر لحن انبساطی باشد، میتواند باعث رشد بازار سهام یا ارزهای دیجیتال شود.
- حراج اوراق (Auction)
مثل «حراج اوراق ۱۰ ساله آمریکا» یا «حراج اوراق خزانه ژاپن». اینجا اعداد مربوط به بازده (Yield) یا حجم اوراق فروختهشده اهمیت دارند. بالا رفتن بازده معمولا نشانه افزایش هزینه استقراض دولت و احتمال بالا رفتن نرخ بهره است.
- شاخصهای نظرسنجی و اعتماد (Survey/Confidence Index)
مثل «شاخص اعتماد مصرفکننده» یا «شاخص مدیران خرید (PMI)». اینها با پرسشنامه از فعالان اقتصادی یا مصرفکنندگان تهیه میشوند و بازتابدهنده چشمانداز آینده هستند.
ستون Previous نشاندهنده نتیجه گزارش قبلی است. مثلا اگر شاخص بیکاری ماه گذشته ۸٪ بوده، این عدد در ستون Previous نمایش داده میشود. این بخش برای مقایسه روند بسیار مهم است، چون بازار همیشه تغییرات نسبت به گذشته را در نظر میگیرد.
در قسمت (Consensus / Forecast) دو ستون پیشبینی تحلیلگران و اقتصاددانان درباره آن شاخص یا داده اقتصادی آورده میشود. اما چه تفاوتی با هم دارند؟
Consensus یا اجماع در واقع میانگین پیشبینی جمعی تحلیلگران، اقتصاددانها و موسسات مالی است. یعنی چندین منبع معتبر پیشبینی خود را درباره یک شاخص اعلام میکنند و تقویم اقتصادی میانگین یا اجماع آنها را نمایش میدهد.
Forecast گاهی به همان معنی Consensus به کار میرود، اما در بعضی تقویمها (مثل Trading Economics) یک تفاوت کوچک دارد:
- Forecast معمولاً پیشبینی اختصاصی خود سایت یا موسسه منتشرکننده تقویم است.
- در حالی که Consensus نماینده پیشبینی کلی بازار و تحلیلگران مختلف است.
در ستون (Actual) مقدار واقعی در لحظه انتشار خبر بهروزرسانی میشود و عدد واقعی گزارش را نشان میدهد. در حقیقت، مهمترین بخش برای معاملهگران همین ستون است، چون مستقیما رفتار بازار را شکل میدهد.
بعضی تقویمها مثل Trading Economics در کنار هر شاخص نمودارهای کوچکی نمایش میدهند. این نمودار روند تاریخی آن شاخص را نشان میدهد (مثلا تغییرات نرخ بیکاری در چند ماه گذشته). با نگاه سریع به این بخش میتوانید متوجه شوید وضعیت در حال بهبود یا بدتر شدن است.

طبق ستون اول متوجه میشویم که شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) آمریکا ساعت ۴ بعد از ظهر به وقت محلی منتشر میشود. به طور کلی، شاخصهای اقتصادی را میتوان در بازه زمانیهای مختلفی ارزیابی کرد. منظور از MoM بازه زمانی ماهانه است و YoY تغییرات کل یک سال نسبت به سال قبل را نشان میدهد.
در سطر اول که مربوط به شاخص PPI اصلی در بازه ماهانه است، میبینیم که مقدار قبلی ۰.۹٪ ثبت شده است. این یعنی در ماه گذشته قیمت تولیدکنندهها نسبت به ماه ماقبلش ۰.۹٪ افزایش داشته است. در ستون Forecast پیشبینی تریدینگ اکونومیکس برای این ماه ۰.۳٪ است و Consensus که میانگین پیشبینی اقتصاددانان و تحلیلگران مختلف را نشان میدهد ۰.۴٪ ثبت شده است. مقدار Actual یا واقعی هم هنوز منتشر نشده و به همین دلیل این ستون خالی مانده و در لحظه انتشار شاخص پر میشود.
چطور از تقویم اقتصادی استفاده کنیم؟
این بخش مهمترین قسمت مقاله است، چون فقط دانستن اینکه رویدادها چه زمانی هستند کافی نیست؛ باید بدانید چطور از این اطلاعات استفاده کنید.
- برنامهریزی هفتگی: در ابتدای هفته به تقویم اقتصادی نگاه کنید و رویدادهای مهم (مثل NFP یا تصمیم نرخ بهره) را علامت بزنید. این کار به شما کمک میکند از قبل آماده باشید.
- ترکیب با تحلیل تکنیکال: اگر میبینید یک خبر مهم نزدیک است، سطوح حمایت و مقاومت نمودار را بررسی کنید. مثلا اگر خبر منفی بیاید و بازار به حمایت نزدیک باشد، احتمال شکستن حمایت بیشتر میشود.
- استراتژی معاملاتی متناسب با خبر: بعضی معاملهگران قبل از انتشار خبر، از بازار خارج میشوند تا ریسک نکنند. برخی دیگر ترجیح میدهند منتظر بمانند و پس از انتشار داده و مشخص شدن جهت بازار وارد معامله شوند.
- مدیریت حجم و حد ضرر: در زمانهایی که احتمال نوسان شدید وجود دارد، بهتر است حجم معامله کمتر شود یا حد ضرر نزدیکتر قرار بگیرد.
- ثبت تجربهها: بهترین راه برای یادگیری استفاده از تقویم اقتصادی، تجربه شخصی است. بعد از هر رویداد مهم یادداشت کنید بازار چگونه واکنش نشان داد و استراتژی شما چقدر موفق بود.
تقویم اقتصادی را از کجا ببینیم؟
امروزه دهها وبسایت معتبر وجود دارد که تقویم اقتصادی رایگان و بهروزی ارائه میدهند. برخی از بهترین منابع عبارتاند از:
- Trading Economics: همه رویدادها، نرخ بهره، قیمتها و تورم، بازار کار، رشد تولید ناخالص داخلی، تجارت خارجی، دولت، اعتماد تجاری، احساسات مصرفکننده، بازار مسکن.
- Investing.com: تقویم اقتصادی همزمان با اعلام رویدادهای اقتصادی، شاخصها را دریافت کنید و تأثیر فوری آنها بر بازار جهانی را مشاهده کنید – از جمله رویدادهای قبلی، …
- Forex Factory: با تقویم اقتصادی فارکس محور، رویدادهای تأثیرگذار بر بازار را خیلی قبل از وقوع پیشبینی کنید.
- TradingView: تقویم اقتصادی آخرین و رویدادهای اقتصادی آینده را نشان میدهد که میتوانند بر داراییها، مناطق و بازارهای جهانی خاصی تأثیر بگذارند.
- FXStreet: تقویم اقتصادی لحظهای، رویدادها و شاخصهای اقتصادی سراسر جهان را پوشش میدهد.
- MyFxBook: تقویم اقتصادی به صورت آنی که تمام رویدادها و اطلاعیههای اقتصادی را پوشش میدهد. مقادیر تاریخی، قبلی، اجماعی و واقعی هر شاخص را مشاهده کنید.
همچنین بروکرهای فارکس هم معمولاً تقویم اقتصادی روی سایت خود دارند.
در انتها
تقویم اقتصادی مثل یک “برنامهریزی خبری” برای بازار است. اگر به آن توجه نکنید، ممکن است در لحظه انتشار اخبار مهم با حرکتهای ناگهانی و شدید قیمت غافلگیر شوید. استفاده درست از آن کمک میکند ریسک معاملات را مدیریت کنید و حتی فرصتهای سودآور پیدا کنید. در دنیایی که ثانیهها حرف اول را میزنند، اطلاع از آنچه در راه است، برگ برنده شماست. با استفاده منظم از این ابزار، دیگر از نوسانات ناگهانی غافلگیر نخواهید شد و میتوانید با اطمینان بیشتری برای آینده سرمایهگذاری خود برنامهریزی کنید.
به یاد داشته باشید، موفقیت در بازارهای مالی تنها به تحلیل نمودارها محدود نمیشود. تسلط بر اطلاعات و درک وقایع کلان اقتصادی، مکمل تحلیل تکنیکال است و شما را در مسیری قرار میدهد که به جای دنبال کردن بازار، آن را پیشبینی کنید. به همین خاطر توصیه میکنیم که از همین امروز، استفاده از تقویم اقتصادی را به یکی از عادتهای معاملاتی خود تبدیل کنید.
سودآوری و معامله گری بصورت مداوم در بازار می تواند بسیار چالش برانگیز باشد، و واقعیت مسلم این است که اکثر معامله گران خرد معمولا پول خود را در این بازار از دست می دهند. با این وجود، با یک برنامه معاملاتی جامع، ابزارهای مناسب و دانش کافی از بازار ارز، شانس موفقیت شما به عنوان یک معامله گر به میزان قابل توجهی افزایش می یابد.

استارک ور (StarkWare) تأیید کل تاریخچه بلاکچین با ۱ مگابایت حجم ممکن ساخت!

تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟

ارتقای آلپنگلو (Alpenglow) در سولانا تأیید شد؛ تراکنشها بزودی با سرعت اینترنت نهایی میشوند

تراست ولت امکان معامله سهام های توکنیزه (RWA) را برای کاربران فعال کرد

اندیکاتور ATR چیست و چه کاربردی در تحلیل تکنیکال دارد؟

۹ عادت مالی که افراد منظم را به ثبات و آزادی مالی میرساند

کاناری کپیتال برای ETF اینجکتیو (INJ) ثبتنام کرد

کاردینال؛ اولین پروتکل دیفای بیت کوین بر بستر کاردانو

هر اونس چند گرم طلای ۱۸ عیار است؟ تبدیل ساده انس به گرم طلا

آیا تحلیل تکنیکال بهتنهایی در بازار رمز ارزها سودآور است؟

کوینبیس توکن اتنا (ENA) را به رودمپ خود اضافه کرد

در ۲ ماه اخیر بیش از ۱۰٪ پروژهها ناپدید شدهاند!

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت پنجم (آخر)

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت چهارم

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت سوم

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت دوم

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت اول

مستند دیپ وب (Deep Web) 2015

مستند شغل داخلی (Inside Job) بحران مالی

مارجین کال (Margin Call)

فیلم بازیکن شماره یک آماده (Ready Player One)

فیلم مرد آزاد (Free Guy)
![مستند کریپتوپیا [Cryptopia]، بیت کوین، بلاکچین و آینده اینترنت](https://investorent.xyz/wp-content/uploads/مستند-کریپتوپیا-Cryptopia-80x80.webp)
مستند کریپتوپیا (Cryptopia)



























برای ارسال نظر باید وارد شوید ورود