با ما همراه باشید

بلاکتوپیا

درس اقتصادی تاریخ؛ از رکود بزرگ ۱۹۲۹ تا بحران همه گیری کووید ۱۹

اینکه چرا رکود بزرگ اساسا در ایالات متحده رخ‌ داد، سؤال دشواری بود. پاسخ فریدمن و شوارتز تحریک آمیز و قابل قبول بود، اما موارد زیادی کنار گذاشته و موارد زیادی هم به آن اضافه شد.

منتشر شده

در

درس اقتصادی تاریخ؛ از رکود بزرگ ۱۹۲۹ تا بحران همه گیری کووید ۱۹

با شروع پاندمی کووید-۱۹ (COVID-19)، جروم پاول (Jerome Powell) رئیس فدرال رزرو آمریکا در مارس ۲۰۲۰، بیانیه ای خارق العاده را در مقابل جهانیان اعلان کرد: “مهمات ما تمام نخواهد شد”. با این موضع گیری، بانک مرکزی اعلام آمادگی کرد که هر اقدامی را برای مهار بحران اقتصادی فزاینده انجام خواهد داد. سه ماه بعد، بانک فدرال رزرو تقریباً ۳ تریلیون دلار نقدینگی به اقتصاد آمریکا تزریق کرد.

این نوع اقدام رادیکال از سوی بانک های مرکزی که با نام سیاست تسهیل کمی (QE) شناخته می شود منتقدان خود را دارد. از آن سو، بسیاری از اقتصاددانان برجسته و مورخان اقتصادی از سیاست تسهیل کمی (QE) به عنوان راه حلی برای بحران های اقتصادی حمایت کرده اند.

اعتقاد ویژه آن ها به این سیاست، حاکی از آن است که تجربیات به دست آمده از بحران های گذشته و به ویژه رکود بزرگ در دهه ۱۹۳۰ و تفسیر آن توسط اقتصاددانانی مانند میلتون فریدمن و آنا شوارتز که در کتابشان با عنوان “تاریخچه پولی ایالات متحده” که در سال ۱۹۶۳ منتشر شد، درک ما را از بحران های کنونی افزایش داده است.

Federal Reserve System
Federal Reserve System

فریدمن و شوارتز بر این باور بودند آن زمان که یک بحران گسترده مالی منجر به کاهش شدید ارزش بازار سهام در اقتصاد آمریکا شد، فدرال رزرو مسئول تبدیل شدن یک رکود اقتصادی عادی به رکودی عمیق بود.

به عقیده این دو، فدرال رزرو در دهه ۳۰ میلادی، در جهت کاهش اثرات این معضل ناتوان ماند. در پایان قرن بیستم، تفسیر آن ها از رکود بزرگ در اقتصاد و تاریخ اقتصادی به اندازه ای غالب شد که به صورت یک مکتب اقتصادی درآمد. هنگامیکه بحران مالی جهانی در سال ۲۰۰۸ آغاز شد، فدرال رزرو، سیاست های تهاجمی انبساطی را برای جلوگیری از اشتباهات پیش آمده در دوران رکود بزرگ ارائه داد.

از ابتدای قرن بیستم، سیل نقدینگی وارد شده به سیستم مالی سرمایه داری، از منظر تاریخی قابل توجه بوده است و از تمام سوابق پیشین مداخلات پولیِ خارج از زمان جنگ، پیشی گرفته است. این امر واقعیت اقتصادی ما را شبیه به داستان خیالی یک پروفسور مرموز می کند که قصد داشت با هدف چاپ میلیاردها یورو، به ضرابخانه سلطنتی اسپانیا حمله کند؛ موضوعی که بعدها دستمایه سریال محبوب تلویزیونی (La Casa de Papel/ Money Heist) شد. همان طور که پروفسور توضیح می داد:

“در سال ۲۰۱۱، بانک مرکزی اروپا ۱۷۱ میلیارد یورو بدون پشتوانه تولید کرد. درست مثل کاری که ما انجام می دهیم فقط در مقیاس کمی بزرگتر… آن ها این اقدام را “تزریق نقدینگی” نامیدند. من تزریق نقدینگی انجام می دهم، اما نه برای بانک ها. من آن را اینجا، در اقتصاد واقعی انجام می دهم.”

پروفسور این اظهارات را مدت ها قبل از آن زمانی بیان داشت که بانک های مرکزی در قبال واکنش به بحران ویروس کرونا، سیل نقدینگی عظیمی را روانه بازار کردند.

تحلیل تاریخی به عنوان بدعت اقتصادی

شروع رکود بزرگ با “یک دوره طلایی” تحقیقات نظری و تجربی در مورد چرخه های تجاری و بحران ها هم زمان بود. اگرچه آن ها در مورد علل به وجود آمدن چرخه توافق نداشتند، اما اقتصاددانان می خواستند به دنبال توضیحی درباره نوسانات مکرر فعالیت های اقتصادی در داخل سیستم اقتصادی باشند. این مورد در تحقیقات وسلی کلر میچل (Wesley Clair Mitchell)، اقتصاددان آمریکایی در اوایل قرن بیستم و از بزرگترین صاحب نظران در زمینه چرخه های تجاری دیده می شود.

میچل کار خود را به عنوان اقتصاددان در دانشگاه شیکاگو آغاز کرد و در آنجا با تورستین وبلن Thorstein Veblen ملاقات کرد و از نظرات این اقتصاددان غیر متعارف درباره نظریه اقتصادی ارتدوکس و نادیده گرفتن روند “تغییرات تکاملی اقتصادی ” الهام گرفت.

از نظر میچل، عامل ایجاد چرخه های تجاری، وابستگی ناخوشایند رفاه مادی به اقتصادی بود که برای سودجویی سازمان دهی ‌شده بود:

“در جایی که اقتصاد پولی غالب می شود، منابع طبیعی توسعه پیدا نمی کنند، تجهیزات صنعتی مهیا نمی شوند، مهارت های صنعتی به کار گرفته نمی شوند مگر اینکه شرایط به گونه ای باشد که سودی به کسانی برساند که تولید را مدیریت می کنند.”

وی به دنبال ساز و کار سودآوری شرکت ها بود تا بتواند مراحل تکراری فعالیت تجاری و نحوه رشد و ادغام شرکت ها در یکدیگر را در روند تغییرات تجمعی توضیح دهد.

عمق و تداوم رکود باعث شد اهمیت درک نوسانات فعالیت های اقتصادی خصوصاً در کشوری که به نظر می رسید سرمایه داری را در پیچیده ترین شکل خود دارد (آمریکا)، تقویت شود. چشم انداز جدیدی که توسط جان مینارد کینز (John Maynard Keynes) ارائه شد توجه ویژه ای را به خود جلب کرد.

کینز به دنبال بررسی ساز و کار درونی سیستم اقتصادی برای اساس چرخه های اقتصادی بود. این تحقیقات اون نشات گرفته از تردید سایر اقتصاددانان در مورد ظرفیت اقتصاد برای باز تنظیم خود بود، اما در نهایت او توانست نقش جدید و قابل توجه دولت را در ایجاد ثبات اقتصادی شناسایی کند.

اهمیت این تفسیر از رکود بزرگ که از سوی  فریدمن و شوارتز ارائه شد، تنها با درک تداوم و گسیختگی ناشی از این تفسیر در تحلیل اقتصاددانان از چرخه های تجاری می توان ‌درک کرد.

کتاب آن ها مبتنی بر ترکیبی از نظریه و تاریخ بود که شباهت عجیبی به رویکرد متدولوژیک متمایز میچل در مطالعات تغییرات تجمعی دارد.

اما درست همانطور که میچل از داده ها و آمارهای تاریخی برای به چالش کشیدن مکتب اقتصادی دوران خود استفاده کرده بود، فریدمن و شوارتز نیز از تحقیقات تاریخی خود نه ‌تنها برای مقابله با آنچه میچل و کینز معتقد بودند، بلکه برای مقابله با اعتقاد بسیاری از اقتصاددانان در مورد بی ثباتی ذاتی یک سیستم اقتصادی سرمایه داری استفاده کردند.

مردم بیکار که بیرون از یک آشپزخانه صف کشیده‌اند؛ شیکاگو
مردم بیکار که بیرون از یک آشپزخانه صف کشیده‌اند؛ شیکاگو

در تاریخ اقتصاد، درک و تلقی ارائه شده ازسوی فریدمن و شوارتز از مفهوم سرمایه داری به عنوان معیار ثبات در اقتصاد و همگردی (کوواریانس) پول و درآمد با وقوع چرخه های ناهنجار مختل شد.

در این بین آن ها ادعا کردند که پول اهمیت زیادی دارد و تا آنجایی که به رکود بزرگ مربوط می شد، آن ها تصور می کردند که این افت پول است که باعث کاهش درآمد می شود. در حالیکه آن ها تصدیق کردند که سقوط اقتصادی ریشه در امواج بحران های بانکی ای دارد که در اوایل دهه ۱۹۳۰ سیستم مالی ایالات متحده را ویران کرد.

آن ها مقامات اقتصادی آمریکا را مقصر دانستند که چرا در تزریق نقدینگی کافی به سیستم برای مقابله با سقوط اقتصادی کاری انجام نداده اند. با این کار آن ها دولت را مسئول آن چیزی می دانستند که به نظر اکثر مردم بحران سرمایه داری بود.

فریدمن و شوارتز برای دفاع از ادعاهای جسورانه خود، از رویکرد روش شناختی الهام گرفته از میچل بهره بردند، رویکردی که به خاطر استفاده از یک روش قدیمی در برابر نفوذ روز افزون تحلیل اقتصادسنجی در علم اقتصاد، بسیار مورد سرزنش قرار گرفته بود.

این دو اقتصاددان با میچل در مورد اهمیت تلفیق نظریه های اقتصادی و شواهد موافقت بودند اما آن ها فعالیت اقتصادی را در غالب روابط پایدار ریاضی بیان داشتند؛ موضوعی که اهمیت تغییر تجمعی را آنگونه که میچل بر آن تأکید داشت نفی می کرد.

سال ۱۹۳۹ میلادی، از یک خانوادهٔ ۵ نفرهٔ آمریکایی که به دلیل رکود بزرگ، بی‌خانمان شدند.
سال ۱۹۳۹ میلادی، از یک خانوادهٔ ۵ نفرهٔ آمریکایی که به دلیل رکود بزرگ، بی‌خانمان شدند.

فریدمن و شوارتز حاضر نشدند تحت تأثیر روش های آن زمان قرار بگیرند، در عوض تصمیم گرفتند تا زمانی که داده ها را به کامپیوتر می دهند، به جای تمرکز صرف روی اعداد، به کمک تفکیک کردن داده هایی که با هم همبستگی دارند، بتوانند شرایط برخاسته از یک واقعه خاص را که در پشت پرده اتفاق می افتد، پیش بینی کنند.

بر اساس تحقیقات تاریخی، آن ها قصد داشتند توالی زمانی وقایعی را که به ادعای آن ها منجر به “انقباض فاجعه بار” در دوران رکود بزرگ شده است، بازسازی کنند. آن ها همچنین برای توسعه نظریه شان از استدلال تاریخی استفاده کردند تا نشان دهند که در غیر این صورت شکست سیستم مالی خصوصی باعث سقوط اقتصاد ایالات متحده در آن زمان می شد.

“فدرال رزرو” اختیارات فراوانی برای کاهش روند غم انگیز تورم اقتصادی و سقوط بانکی داشت اما از این اختیارات به طور مؤثر استفاده نکرد. آن ها توانستند با استفاده از تاریخچه فرضی، تصویری از یک بحران که می توانست رخ ندهد را ایجاد کنند.

پول، پول، پول

اینکه چرا رکود بزرگ اساسا در ایالات متحده رخ‌ داد، سؤال دشواری بود. پاسخ فریدمن و شوارتز تحریک آمیز و قابل قبول بود، اما موارد زیادی کنار گذاشته و موارد زیادی هم به آن اضافه شد. ما هنوز انتظار نقد صحیح ادعاهای آن ها و ارائه گزینه های دیگری را داریم. با این وجود، علی رغم انتقادات در طول سال ها، بسیاری از مورخان فرضیه پول را گسترش داده اند و به جای اینکه با آن مقابله کنند یا آن را دوباره ارزیابی کنند، آن را پذیرفته اند.

با پایان قرن بیستم، تفسیر بنیادی رکود بزرگ که فریدمن و شوارتز مطرح کرده بودند، به یک مکتب تاریخی تبدیل شد. معدود محققانی که آن قدر بی پروا بودند که بتوانند مستقیماً رو در روی آن بایستند، مورد هجوم انتقادات قرار گرفتند.

در نهایت حتی برای کسانی که تمایلی به تن دادن به ادعای ثبات ذاتی سیستم سرمایه داری نداشتند معلوم شد که شاید سکوت و غفلت زدگی بهترین واکنش باشد. چنین غفلتی را می توان در نوشته های یک اقتصاددان دانشگاهی مانند بن برنانکه (Ben Bernanke) که طی دو دوره مسئولیت خطیری به عنوان رئیس بانک مرکزی را داشت، نیز مشاهده کرد.

پول، پول، پول

برنانکه متوجه یک خلأ مهم در نظریه پولی شد و سعی کرد که آن را پر کند. تفسیر فریدمن و شوارتز از رکود بزرگ به شدت به هراس از سیستم بانکی متکی بود که در آن سپرده گذاران پول خود را از بانک های سالم و ناسالم بیرون کشیدند، بدون اینکه هیچ توضیحی در مورد اختلال در سیستم مالی ایالات متحده ارائه شود.

برنانکه توانست با توسل به اندیشه کسانی مانند هیمن مینسکی (Hyman Minsky) که به او در درک بی ثباتی سیستم مالی ایالات متحده کمک کرده بود، اقتصاد کشورش را نجات دهد. با این همه، کار آن ها به دور از “فرض رفتار اقتصادی منطقی” تلقی شد.

اینکه مقاله برنانکه این ‌همه توجه دانشگاهی را به خود جلب کرده است، حاکی از تأثیر مکاتب دانشگاهی بر تحقیقات علمی است. اما هنگامی که در اوایل قرن بیست و یکم مکتب تاریخی رکود بزرگ از حالت آکادمیک به حوزه سیاست گذاری منتقل شد، ناگهان این مطلب بسیار مهم تر و چشمگیرتر شد.

در سال ۲۰۰۲ در جشن تولد ۹۰ سالگی فریدمن، زمانی که برنانکه عضو هیئت مدیره فدرال رزرو بود، در یک مراسم ادای احترام گفت:

“من می خواهم به میلتون و آنا بگویم در مورد رکود بزرگ حق با شماست، ما این کار را کردیم. بسیار متأسفیم. اما به لطف شما، دیگر آن را تکرار نمی کنیم.”

سخنان برنانکه مطمئناً به همان اندازه که لذت بخش بود، تامل انگیز به نظر می رسید. در سخنرانی فریدمن خطاب به انجمن اقتصادی آمریکا، چند سال پس از انتشار تاریخچه اقتصادی، می توان متوجه شد او نگران بود که “خطر آن است که ما برای سیاست پولی نقشی بزرگتر از آنچه می تواند ایفا کند، قائل شویم”. با این وجود، او به سختی می توانست تصور کند که برنانکه در چنین موقعیتی چه خواهد کرد.

فریدمن نتوانست شاهد آن دسته از سیاست های تهاجمی انبساط پولی باشد که برنانکه در تصمیم خود برای “تکرار نکردن آن” اعمال کرده بود.

با این حال، شوارتز اظهار داشت که او در جبهه‌ غلطی در حال جنگیدن بوده است؛ زیرا بحران ۲۰۰۸-۲۰۰۹ هیچ ارتباطی با نقدینگی نداشته است. از قضا، بسیاری از اقتصاددانان تقریباً همین مسئله را در مورد رکود بزرگ دهه ۱۹۳۰ باور داشتند. فقط تصور کنید در غیاب روش فعلی سیاست تسهیل کمی، درک ما از آن بحران چگونه می بود؟!

اخبار

استارک ور (StarkWare) تأیید کل تاریخچه بلاکچین با ۱ مگابایت حجم ممکن ساخت!

شرکت StarkWare فناوری جدیدی اعلام کرده که «تصدیق بلوک‌های بلاک‌چین بیت‌کوین از ابتدای پیدایش تا حال» را در قالب یک پرُف (proof) تقریباً ۱ مگابایتی ممکن می‌کند، البته نه به معنی دانلود کل تاریخچه تراکنش‌ها، بلکه فقط هِدِر بلوک‌ها.

منتشر شده

در

شرکت استارک‌ور (StarkWare) که در زمینه فناوری پیشرفته دانش صفر (Zero-Knowledge یا ZK) تخصص دارد، از یک دستاورد بزرگ رونمایی کرده است که می‌تواند اساس تعامل کاربران با شبکه بیت‌کوین را دگرگون کند. این شرکت موفق به ساخت یک اثبات تأیید (Verification Proof) مبتنی بر دانش صفر از کل بلاکچین بیت‌کوین شده است که به طرز شگفت‌انگیزی سبک بوده و به راحتی بر روی دستگاه‌های موبایل قابل اجراست. این نوآوری به هر کاربری اجازه می‌دهد تا به طور مستقل و بدون نیاز به سخت‌افزارهای گران‌قیمت، تاریخچه بیت‌کوین را اعتبارسنجی کند.

این اثبات که توسط استارک‌ور توسعه داده شده، تنها ۱ مگابایت حجم دارد. این در حالی است که حجم کامل بلاکچین بیت‌کوین (Bitcoin) در حال حاضر از مرز ۶۸۰ گیگابایت فراتر رفته است. به گفته عبدالحمید بختا (Abdelhamid Bakhta)، مدیر اکوسیستم در استارک‌ور، این تکنولوژی به کاربران امکان می‌دهد تا تراکنش‌ها را در کمتر از ۱۰۰ میلی‌ثانیه تأیید کنند. این پیشرفت، تحقق مدرن ایده‌ای است که برای اولین بار توسط ساتوشی ناکاموتو در وایت‌پیپر بیت‌کوین تحت عنوان تأیید پرداخت ساده شده (SPV) مطرح شد و اکنون موانع فنی و مالی را برای میلیون‌ها کاربر از میان برمی‌دارد.

An illustrated model of SPV outlined in Satoshi’s Bitcoin whitepaper. Source: Nakamoto Institute
An illustrated model of SPV outlined in Satoshi’s Bitcoin whitepaper. Source: Nakamoto Institute

چگونه ۶۸۰ گیگابایت داده در ۱ مگابایت فشرده می‌شود؟

راز این فشرده‌سازی خارق‌العاده در محتوای اثبات نهفته است. این فایل ۱ مگابایتی، تاریخچه کامل و جزئیات تمام تراکنش‌ها را در خود جای نداده است؛ بلکه شامل تمام هدرهای بلاک (Block Headers) از اولین بلاک شبکه (بلاک جنسیس) تا به امروز است. هر هدر بلاک مانند یک شناسنامه برای آن بلاک عمل می‌کند و حاوی اطلاعات کلیدی زیر است:

  • شماره نسخه (Version Number): نسخه نرم‌افزار بیت‌کوین که برای استخراج بلاک استفاده شده است.
  • ارجاع به بلاک قبلی (Previous Block Reference): پیوندی رمزنگاری‌شده که زنجیره بلاک‌ها را به هم متصل می‌کند.
  • برچسب زمانی (Timestamp): زمان تقریبی ایجاد بلاک.
  • اندازه بلاک (Block Size): حجم بلاک.
  • نانس (Nonce): عدد تصادفی که ماینرها برای حل معمای محاسباتی و افزودن بلاک به دفتر کل، آن را پیدا می‌کنند.

با در اختیار داشتن زنجیره‌ای از این هدرها، یک کاربر می‌تواند به طور مستقل و با اطمینان بالا، صحت و اعتبار کل تاریخچه شبکه را بدون نیاز به دانلود صدها گیگابایت داده، بررسی کند.

The number of Bitcoin nodes has been steadily rising since 2015. Source: Coin Dance
Bitcoin Nodes

این دستاورد در زمانی ارائه می‌شود که جامعه بیت‌کوین درگیر یکی از مهم‌ترین بحث‌های داخلی خود، یعنی چالش حفظ تمرکززدایی (Decentralization) در مقابل رشد روزافزون حجم بلاکچین است. یکی از ارزش‌های بنیادین بیت‌کوین این است که اجرای یک نود کامل (Full Node) برای هر کسی با یک کامپیوتر شخصی معمولی امکان‌پذیر باشد. این دسترسی آسان، تضمین‌کننده امنیت و مکانیزم اجماع شبکه است که توسط هزاران اپراتور نود مستقل در سراسر جهان اجرا می‌شود.

با این حال، ظهور پدیده‌هایی مانند اُردینالز و اینسکریپشن‌ها که امکان ذخیره‌سازی داده‌های غیرپولی (مانند تصاویر و متن) را روی بلاکچین (Blockchain) فراهم می‌کنند، این اصل را به چالش کشیده‌اند. منتقدان معتقدند این روند باعث «پف‌کردن» بلاکچین شده و با افزایش سرسام‌آور حجم دفتر کل توزیع شده (DLT)، نیازمندی‌های سخت‌افزاری برای اجرای نود را بالا می‌برد. اگر اجرای نود بیش از حد گران شود، شبکه به سمت تمرکزگرایی پیش خواهد رفت و تنها شرکت‌های بزرگ و مراکز داده توانایی مشارکت در آن را خواهند داشت که این امر کاملاً با فلسفه وجودی بیت‌کوین در تضاد است.

The breakdown of different implementations of the Bitcoin node software. Source Coin Dance
The breakdown of different implementations of the Bitcoin node software. Source Coin Dance

به‌روزرسانی Bitcoin Core و طغیان جامعه

این تنش با اعلام برنامه‌های مربوط به به‌روزرسانی آینده نرم‌افزار Bitcoin Core 30 که برای انتشار در ماه اکتبر برنامه‌ریزی شده، به نقطه جوش خود رسیده است. توسعه‌دهندگان Bitcoin Core (که نرم‌افزار مورد استفاده حدود ۸۰٪ از نودهای شبکه است) قصد دارند محدودیت OP_Return را حذف کنند. این قابلیت در حال حاضر حجم داده‌های غیرپولی قابل جاسازی در تراکنش‌ها را به ۸۰ بایت محدود می‌کند که برای ذخیره اکثر محتواهای چندرسانه‌ای امروزی بسیار ناچیز است.

این تصمیم پیشنهادی، موجی از مخالفت را برانگیخته و باعث یک جهش تاریخی در استفاده از Bitcoin Knots شده است. Bitcoin Knots یک نرم‌افزار جایگزین برای نود بیت‌کوین است که قابلیت‌های شخصی‌سازی بیشتری را به اپراتورها می‌دهد؛ از جمله این امکان که خودشان برای میزان داده‌های OP_Return که مایل به ذخیره و بازنشر آن هستند، محدودیت تعیین کنند. آمارها نشان می‌دهد سهم بازار نودهای Knots از حدود ۱٪ در پایان سال ۲۰۲۴، با یک رشد تقریباً عمودی، به نزدیک ۲۰٪ در سال ۲۰۲۵ رسیده است که نشان‌دهنده واکنش شدید بخشی از جامعه به مسیر پیش روی توسعه بیت‌کوین است. در این میان، راهکار استارک‌ور می‌تواند فارغ از این جدال‌ها، قدرت تأیید مستقل را به دست تک‌تک کاربران بازگرداند.

ادامه مطلب

آموزش

تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟

تقویم اقتصادی مثل یک “برنامه‌ریزی خبری” برای بازار است. اگر به آن توجه نکنید، ممکن است در لحظه انتشار اخبار مهم با حرکت‌های ناگهانی و شدید قیمت غافلگیر شوید. استفاده درست از آن کمک می‌کند ریسک معاملات را مدیریت کنید و حتی فرصت‌های سودآور پیدا کنید.

منتشر شده

در

تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟

اگر معامله‌گر یا فعال بازارهای مالی باشید، حتما تجربه کرده‌اید که یک خبر اقتصادی می‌تواند ظرف چند دقیقه بازار را زیر و رو کند. مثلا اعلام نرخ بیکاری آمریکا یا تصمیم فدرال رزرو درباره نرخ بهره کافی است تا قیمت دلار، طلا یا حتی بیت کوین نوسان شدیدی پیدا کند. در چنین شرایطی، دانستن زمان دقیق این رویدادها می‌تواند مرز میان یک معامله سودآور یا پشیمان‌کننده باشد.

اینجاست که تقویم اقتصادی به عنوان یک ابزار به کمک شما می‌آید. ابزاری که تمام اتفاقات مهم اقتصادی و مالی جهان را در یک جدول زمانی مشخص نمایش می‌دهد و به شما کمک می‌کند همیشه چند قدم جلوتر از بازار باشید. اگر می‌خواهید بدانید تقویم اقتصادی دقیقا چیست، چه اجزایی دارد و چطور باید از آن استفاده کنید، این مطلب را از دست ندهید.

تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست؟

یک لیست زمان‌بندی‌شده از اعلامیه‌های اقتصادی، داده‌های کلان، سخنرانی‌های مقامات مالی و انتشار شاخص‌های اقتصادی مثل نرخ بهره، تورم، بیکاری، تولید ناخالص داخلی و … است. علاوه بر این معمولاً زمان بیانیه های بانک مرکزی، سخنرانی های سیاست گذاران پولی و انتخابات را فهرست می کند.

بیشتر تقویم های اقتصادی منتشر شده شامل نوع داده مثل نرخ بیکاری، نتیجه قبلی که منتشر شده بود و انتظارات اجماع بازار برای نتیجه آتی می شوند. باید توجه داشت که نوع انتشار به طور کلی بسته به اینکه چه تاثیری می تواند داشته باشد؛ بصورت زیاد، متوسط، کم یا بدون تاثیر، کد گذاری می شود.

برای مثال، تصور کنید بانک مرکزی اروپا (ECB) قرار است درباره نرخ بهره (Interest Rate) جلسه برگزار کند. این تصمیم می‌تواند ارزش یورو را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. اگر شما معامله‌گر بازار فارکس باشید و این تاریخ را ندانید، ممکن است در میانه یک معامله ناگهان با نوسانی شدید روبه‌رو شوید و فرصت مدیریت آن را از دست بدهید. اما وقتی به تقویم اقتصادی نگاه می‌کنید، می‌بینید که این رویداد دقیقا چه روز و ساعتی اتفاق می‌افتد و می‌توانید از قبل برایش برنامه‌ریزی کنید.

تقویم اقتصادی نه فقط برای معامله‌گران حرفه‌ای، بلکه برای هر فردی که در بازارهای مالی فعالیت می‌کند (از بورس و فارکس گرفته تا ارزهای دیجیتال) یک ابزار ضروری است. حتی سرمایه‌گذاران بلندمدت هم با نگاه به این تقویم می‌توانند تصمیم‌های دقیق‌تری برای مدیریت پرتفوی خود بگیرند.

اگر انتشار داده اقتصادی تأثیر کمی داشته باشد، آنگاه جفت ارز حرکتی نداشته و یا واکنشی جزیی نسبت به نتیجه از خود نشان خواهد داد. اما اگر در رویدادی با تأثیر متوسط، نتیجه نهایی با چیزی که انتظار می رفت خیلی تفاوت داشته باشد، باعث می شود جفت ارز به میزان بیشتری تغییر کند. زمانی که انتشار داده ها به طور قابل توجهی بیشتر یا کمتر از نتیجه مورد انتظار بازار باشند، به خصوص زمانی که صحبت از داده هایی با تأثیر بالا باشد، جفت ارز مرتبط تمایل بیشتری به حرکت دارد و بازار نوسانات قابل توجهی را در این فرآیند تجربه می کند.

چرا تقویم اقتصادی مهم است؟

  • تقویم اقتصادی مانند یک نقشه راه است که مسیر حرکت بازارها را روشن‌تر می‌کند و شما را از غافلگیری‌های ناگهانی نجات می‌دهد. به این ترتیب شما می‌توانید تصمیمات معاملاتی خودتان را بر پایه اطلاعات موثق بگیرید.
  • انتشار داده‌های اقتصادی می‌تواند باعث نوسانات شدید در بازارهای مالی شود. برای مثال، اگر نرخ تورم بالاتر از حد انتظار اعلام شود، سرمایه‌گذاران انتظار افزایش نرخ بهره خواهند داشت و همین موضوع می‌تواند بازار سهام یا ارزهای دیجیتال را تحت تاثیر قرار دهد.
  • بدون تقویم اقتصادی، بسیاری از تصمیم‌ها بر اساس حدس و گمان گرفته می‌شود. معامله‌گرانی که فقط با تحلیل تکنیکال کار می‌کنند، ممکن است در لحظه انتشار یک خبر بزرگ، گرفتار نوسانات غیرمنتظره بازار شوند. در حالی‌که کسی که تقویم اقتصادی را دنبال می‌کند، می‌داند چه زمانی باید محتاط‌تر باشد یا حتی برای شکار فرصت‌های جدید آماده شود.
  • یکی از مهم‌ترین مزیت‌های تقویم اقتصادی، مدیریت ریسک است. اگر قبل از انتشار یک داده مهم پوزیشن باز دارید، می‌توانید حجم معاملات خود را کاهش دهید، حد ضرر تنظیم کنید یا حتی معامله را ببندید تا از ضررهای سنگین جلوگیری شود.
  • استفاده از تقویم اقتصادی به شما امکان می‌دهد استراتژی‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت خود را بر اساس داده‌های واقعی طراحی کنید. به این ترتیب، معاملات شما نظم بیشتری پیدا می‌کند و احتمال موفقیت بالاتر می‌رود.
  • بسیاری از ضررها به دلیل تصمیمات عجولانه و احساسی اتفاق می‌افتد. وقتی بدانید چه چیزی در راه است، آرامش بیشتری خواهید داشت و کمتر اسیر ترس یا طمع می‌شوید.

اجزای اصلی یک تقویم اقتصادی

وقتی وارد یک تقویم اقتصادی مثل Trading Economics یا Investing.com می‌شوید، در نگاه اول ممکن است جدول شلوغی ببینید که پر از عدد و کلمه است. اما اگر بدانید هر ستون چه معنایی دارد، کار با آن بسیار ساده خواهد شد. در ادامه تک‌تک اجزای اصلی این جدول که از وب‌سایت تریدینگ اکونومیکس آورده شده را توضیح می‌دهیم.

Economic Calendar
All events, interest rate, prices & inflation, labour market, GDP growth, foreign trade, government, business confidence, consumer sentiment, housing market.

در قسمت بالای جدول بخشی برای فیلتر کردن نتایج آورده شده است. گزینه «Recent» فیلتری برای نشان دادن رویدادهای اخیر است و فقط موارد نزدیک به زمان فعلی را نشان می‌دهد. اگر می‌خواهید مثلا رویدادهای اقتصادی چند ماه دیگر را ببینید کافی است این فیلتر را تغییر دهید.

با استفاده از گزینه «Impact» شما می‌توانید این رویدادهای اقتصادی را بر اساس سطح اهمیت آن ها دسته‌بندی کنید. تریدینگ اکونومیکس سه دسته‌بندی دارد. رویدادهای یک ستاره، دو ستاره و سه ستاره که طبیعتا اهمیت آن ها بر اساس تعداد ستاره افزایش می‌یابد.

قسمت «Countries» امکان فیلتر کردن بر اساس کشور یا اقتصاد موردنظر را فراهم می‌کند. مثلا اگر قصد دارید فقط شاخص‌های اقصتادی کلان آمریکا را ببینید، کافی است روی این گزینه کلیک کرده و «United States» را انتخاب کنید.

فیلتر «Category» دسته‌بندی رویدادها را نمایش می‌دهد. مثلا شما می‌توانید در این فیلتر گزینه «Prices & Inflation» را انتخاب کرده و فقط داده‌های تورمی را مشاهده کنید.

بخش «UTC +3:30» نیز برای تعیین منطقه زمانی است. شما می‌توانید منطقه زمانی خودتان (تهران-ایران) را تنظیم کنید تا ببینید دقیقا رویداد موردنظرتان در چه ساعتی به وقت ایران رخ می‌دهد.

  • تاریخ و ساعت

اولین چیزی که در تقویم اقتصادی به چشم می‌آید، ستون زمان انتشار است. در این بخش دقیقا مشخص می‌شود که هر رویداد چه روز و ساعتی منتشر خواهد شد. اهمیت این قسمت بسیار بالاست، چون بازارها معمولا درست در همان لحظه انتشار خبر واکنش نشان می‌دهند. مثلا اگر در ساعت ۴:۰۰ صبح «شاخص اعتماد مصرف‌کننده استرالیا» منتشر شود، معامله‌گران بازار فارکس در همان دقیقه باید آماده واکنش باشند.

همانطور که گفتیم، ساعت تقویم معمولا بر اساس منطقه زمانی قابل تغییر است. مثلا شما می‌توانید آن را روی «تهران (UTC+3:30)» تنظیم کنید تا دقیقاً با ساعت محلی خودتان هماهنگ باشد.

  • کشور

در ستون بعدی، پرچم و کد کشور (مثلاً GB = بریتانیا، AU = استرالیا، MX = مکزیک) قرار دارد که نشان می‌دهد داده متعلق به کدام اقتصاد است. گاهی اوقات هم رویدادها مربوط به یک بلوک منطقه‌ای خاص مثلا اروپا (EA = Euro Area) هستند. در این صورت آن داده را باید به عنوان یک شاخص منطقه‌ای و نه مربوط به یک کشور واحد تفسیر کرد.

  • عنوان رویداد

این ستون عنوان خبر یا شاخص اقتصادی را نشان می‌دهد. گاهی هم کنار این عنوان، مخفف ماه میلادی (مثل AUG، SEP) دیده می‌شود که نشان می‌دهد داده مربوط به کدام ماه است. شناخت هر شاخص اهمیت زیادی دارد، چون هرکدام اثر متفاوتی روی بازار می‌گذارند.

اما نکته مهم اینجاست که همه رویدادها عددی و آماری نیستند. بعضی از آن ها بیشتر کیفی هستند و باید با توجه به ماهیتشان تفسیر شوند. برای درک بهتر، به چند نمونه نگاه کنیم:

  • شاخص‌های آماری (عدد‌محور)

مثل نرخ بیکاری (Unemployment Rate)، شاخص قیمت مصرف کننده (CPI)، یا تولید ناخالص داخلی (GDP). اینها همیشه یک عدد مشخص دارند که می‌توان آن را با مقدار قبلی و پیش‌بینی بازار مقایسه کرد.

  • سخنرانی‌ها (Speech)

مثلا «سخنرانی رئیس فدرال رزرو». این نوع رویداد عدد ندارد، بلکه مهم محتوای صحبت‌هاست. اگر لحن سخنران به سمت سیاست انقباضی (افزایش نرخ بهره) باشد، بازار واکنش منفی به دارایی‌های پرریسک نشان می‌دهد. اگر لحن انبساطی باشد، می‌تواند باعث رشد بازار سهام یا ارزهای دیجیتال شود.

  • حراج اوراق (Auction)

مثل «حراج اوراق ۱۰ ساله آمریکا» یا «حراج اوراق خزانه ژاپن». اینجا اعداد مربوط به بازده (Yield) یا حجم اوراق فروخته‌شده اهمیت دارند. بالا رفتن بازده معمولا نشانه افزایش هزینه استقراض دولت و احتمال بالا رفتن نرخ بهره است.

  • شاخص‌های نظرسنجی و اعتماد (Survey/Confidence Index)

مثل «شاخص اعتماد مصرف‌کننده» یا «شاخص مدیران خرید (PMI)». اینها با پرسش‌نامه از فعالان اقتصادی یا مصرف‌کنندگان تهیه می‌شوند و بازتاب‌دهنده چشم‌انداز آینده هستند.

ستون Previous نشان‌دهنده نتیجه گزارش قبلی است. مثلا اگر شاخص بیکاری ماه گذشته ۸٪ بوده، این عدد در ستون Previous نمایش داده می‌شود. این بخش برای مقایسه روند بسیار مهم است، چون بازار همیشه تغییرات نسبت به گذشته را در نظر می‌گیرد.

در قسمت (Consensus / Forecast) دو ستون پیش‌بینی تحلیلگران و اقتصاددانان درباره آن شاخص یا داده اقتصادی آورده می‌شود. اما چه تفاوتی با هم دارند؟

Consensus یا اجماع در واقع میانگین پیش‌بینی جمعی تحلیلگران، اقتصاددان‌ها و موسسات مالی است. یعنی چندین منبع معتبر پیش‌بینی خود را درباره یک شاخص اعلام می‌کنند و تقویم اقتصادی میانگین یا اجماع آنها را نمایش می‌دهد.

Forecast گاهی به همان معنی Consensus به کار می‌رود، اما در بعضی تقویم‌ها (مثل Trading Economics) یک تفاوت کوچک دارد:

  • Forecast معمولاً پیش‌بینی اختصاصی خود سایت یا موسسه منتشرکننده تقویم است.
  • در حالی که Consensus نماینده پیش‌بینی کلی بازار و تحلیل‌گران مختلف است.

در ستون (Actual) مقدار واقعی در لحظه انتشار خبر به‌روزرسانی می‌شود و عدد واقعی گزارش را نشان می‌دهد. در حقیقت، مهم‌ترین بخش برای معامله‌گران همین ستون است، چون مستقیما رفتار بازار را شکل می‌دهد.

بعضی تقویم‌ها مثل Trading Economics در کنار هر شاخص نمودارهای کوچکی نمایش می‌دهند. این نمودار روند تاریخی آن شاخص را نشان می‌دهد (مثلا تغییرات نرخ بیکاری در چند ماه گذشته). با نگاه سریع به این بخش می‌توانید متوجه شوید وضعیت در حال بهبود یا بدتر شدن است.

Economic Calendar
Economic Calendar

طبق ستون اول متوجه می‌شویم که شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) آمریکا ساعت ۴ بعد از ظهر به وقت محلی منتشر می‌شود. به طور کلی، شاخص‌های اقتصادی را می‌توان در بازه زمانی‌های مختلفی ارزیابی کرد. منظور از MoM بازه زمانی ماهانه است و YoY تغییرات کل یک سال نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد.

در سطر اول که مربوط به شاخص PPI اصلی در بازه ماهانه است، می‌بینیم که مقدار قبلی ۰.۹٪ ثبت شده است. این یعنی در ماه گذشته قیمت تولیدکننده‌ها نسبت به ماه ماقبلش ۰.۹٪ افزایش داشته است. در ستون Forecast پیش‌بینی تریدینگ اکونومیکس برای این ماه ۰.۳٪ است و Consensus که میانگین پیش‌بینی اقتصاددانان و تحلیلگران مختلف را نشان می‌دهد ۰.۴٪ ثبت شده است. مقدار Actual یا واقعی هم هنوز منتشر نشده و به همین دلیل این ستون خالی مانده و در لحظه انتشار شاخص پر می‌شود.

چطور از تقویم اقتصادی استفاده کنیم؟

این بخش مهم‌ترین قسمت مقاله است، چون فقط دانستن اینکه رویدادها چه زمانی هستند کافی نیست؛ باید بدانید چطور از این اطلاعات استفاده کنید.

  • برنامه‌ریزی هفتگی: در ابتدای هفته به تقویم اقتصادی نگاه کنید و رویدادهای مهم (مثل NFP یا تصمیم نرخ بهره) را علامت بزنید. این کار به شما کمک می‌کند از قبل آماده باشید.
  • ترکیب با تحلیل تکنیکال: اگر می‌بینید یک خبر مهم نزدیک است، سطوح حمایت و مقاومت نمودار را بررسی کنید. مثلا اگر خبر منفی بیاید و بازار به حمایت نزدیک باشد، احتمال شکستن حمایت بیشتر می‌شود.
  • استراتژی معاملاتی متناسب با خبر: بعضی معامله‌گران قبل از انتشار خبر، از بازار خارج می‌شوند تا ریسک نکنند. برخی دیگر ترجیح می‌دهند منتظر بمانند و پس از انتشار داده و مشخص شدن جهت بازار وارد معامله شوند.
  • مدیریت حجم و حد ضرر: در زمان‌هایی که احتمال نوسان شدید وجود دارد، بهتر است حجم معامله کمتر شود یا حد ضرر نزدیک‌تر قرار بگیرد.
  • ثبت تجربه‌ها: بهترین راه برای یادگیری استفاده از تقویم اقتصادی، تجربه شخصی است. بعد از هر رویداد مهم یادداشت کنید بازار چگونه واکنش نشان داد و استراتژی شما چقدر موفق بود.

تقویم اقتصادی را از کجا ببینیم؟

امروزه ده‌ها وب‌سایت معتبر وجود دارد که تقویم اقتصادی رایگان و به‌روزی ارائه می‌دهند. برخی از بهترین منابع عبارت‌اند از:

  • Trading Economics: همه رویدادها، نرخ بهره، قیمت‌ها و تورم، بازار کار، رشد تولید ناخالص داخلی، تجارت خارجی، دولت، اعتماد تجاری، احساسات مصرف‌کننده، بازار مسکن.
  • Investing.com: تقویم اقتصادی همزمان با اعلام رویدادهای اقتصادی، شاخص‌ها را دریافت کنید و تأثیر فوری آنها بر بازار جهانی را مشاهده کنید – از جمله رویدادهای قبلی، …
  • Forex Factory: با تقویم اقتصادی فارکس محور، رویدادهای تأثیرگذار بر بازار را خیلی قبل از وقوع پیش‌بینی کنید.
  • TradingView: تقویم اقتصادی آخرین و رویدادهای اقتصادی آینده را نشان می‌دهد که می‌توانند بر دارایی‌ها، مناطق و بازارهای جهانی خاصی تأثیر بگذارند.
  • FXStreet: تقویم اقتصادی لحظه‌ای، رویدادها و شاخص‌های اقتصادی سراسر جهان را پوشش می‌دهد.
  • MyFxBook: تقویم اقتصادی به صورت آنی که تمام رویدادها و اطلاعیه‌های اقتصادی را پوشش می‌دهد. مقادیر تاریخی، قبلی، اجماعی و واقعی هر شاخص را مشاهده کنید.

همچنین بروکرهای فارکس هم معمولاً تقویم اقتصادی روی سایت خود دارند.

در انتها

تقویم اقتصادی مثل یک “برنامه‌ریزی خبری” برای بازار است. اگر به آن توجه نکنید، ممکن است در لحظه انتشار اخبار مهم با حرکت‌های ناگهانی و شدید قیمت غافلگیر شوید. استفاده درست از آن کمک می‌کند ریسک معاملات را مدیریت کنید و حتی فرصت‌های سودآور پیدا کنید. در دنیایی که ثانیه‌ها حرف اول را می‌زنند، اطلاع از آنچه در راه است، برگ برنده شماست. با استفاده منظم از این ابزار، دیگر از نوسانات ناگهانی غافلگیر نخواهید شد و می‌توانید با اطمینان بیشتری برای آینده سرمایه‌گذاری خود برنامه‌ریزی کنید.

به یاد داشته باشید، موفقیت در بازارهای مالی تنها به تحلیل نمودارها محدود نمی‌شود. تسلط بر اطلاعات و درک وقایع کلان اقتصادی، مکمل تحلیل تکنیکال است و شما را در مسیری قرار می‌دهد که به جای دنبال کردن بازار، آن را پیش‌بینی کنید. به همین خاطر توصیه می‌کنیم که از همین امروز، استفاده از تقویم اقتصادی را به یکی از عادت‌های معاملاتی خود تبدیل کنید.

سودآوری و معامله گری بصورت مداوم در بازار می تواند بسیار چالش برانگیز باشد، و واقعیت مسلم این است که اکثر معامله گران خرد معمولا پول خود را در این بازار از دست می دهند. با این وجود، با یک برنامه معاملاتی جامع، ابزارهای مناسب و دانش کافی از بازار ارز، شانس موفقیت شما به عنوان یک معامله گر به میزان قابل توجهی افزایش می یابد.

ادامه مطلب
تبلیغات
اخبار5 ماه پیش

استارک ور (StarkWare) تأیید کل تاریخچه بلاکچین با ۱ مگابایت حجم ممکن ساخت!

تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟
آموزش5 ماه پیش

تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟

ارتقای آلپنگلو (Alpenglow) در سولانا تأیید شد؛ تراکنش‌ها بزودی با سرعت اینترنت نهایی می‌شوند
اخبار5 ماه پیش

ارتقای آلپنگلو (Alpenglow) در سولانا تأیید شد؛ تراکنش‌ها بزودی با سرعت اینترنت نهایی می‌شوند

تراست ولت امکان معامله سهام های توکنیزه را برای کاربران فعال کرد
اخبار5 ماه پیش

تراست ولت امکان معامله سهام های توکنیزه (RWA) را برای کاربران فعال کرد

آموزش5 ماه پیش

اندیکاتور ATR چیست و چه کاربردی در تحلیل تکنیکال دارد؟

۹ عادت مالی که افراد منظم را به ثبات و آزادی مالی می‌رساند
بلاکتوپیا8 ماه پیش

۹ عادت مالی که افراد منظم را به ثبات و آزادی مالی می‌رساند

اخبار8 ماه پیش

کاناری کپیتال برای ETF اینجکتیو (INJ) ثبت‌نام کرد

کاردینال؛ اولین پروتکل دیفای بیت کوین بر بستر کاردانو
اخبار8 ماه پیش

کاردینال؛ اولین پروتکل دیفای بیت کوین بر بستر کاردانو

هر اونس چند گرم طلای ۱۸ عیار است؟ تبدیل ساده انس به گرم طلا
بلاکتوپیا8 ماه پیش

هر اونس چند گرم طلای ۱۸ عیار است؟ تبدیل ساده انس به گرم طلا

آیا تحلیل تکنیکال به‌تنهایی در بازار رمز ارزها سودآور است؟
آموزش8 ماه پیش

آیا تحلیل تکنیکال به‌تنهایی در بازار رمز ارزها سودآور است؟

کوین‌بیس توکن اتنا (ENA) را به رودمپ خود اضافه کرد
اخبار8 ماه پیش

کوین‌بیس توکن اتنا (ENA) را به رودمپ خود اضافه کرد

در ۲ ماه اخیر بیش از ۱۰٪ پروژه‌ها ناپدید شده‌اند!
اخبار8 ماه پیش

در ۲ ماه اخیر بیش از ۱۰٪ پروژه‌ها ناپدید شده‌اند!

برترین ها