آموزش
شاخص VIX چیست و چگونه به درستی از آن استفاده کنیم؟
شاخص VIX در سال ۱۹۹۳ توسط بورس شیکاگو (CBOE) ایجاد شد و از آن زمان به یکی از معیارهای پربیننده برای نوسان پذیری و ریسک بازار تبدیل شده است. اندیکاتور VIX یک ابزار مطالعاتی تکنیکال بسیار منحصر به فرد است که می تواند به ما کمک کند تا احساسات کلی در بازار را درک کنیم.
منتشر شده
3 سال پیشدر
توسط
روکو (Rocco)
شاخص VIX یا CBOE Volatility Index اندیکاتوری است که به طور گسترده ای توسط معامله گران در بازار سهام، آتی و آپشن استفاده می شود. برخلاف بیشتر اندیکاتورها، اندیکاتور VIX یک ابزار مطالعاتی تکنیکال بسیار منحصر به فرد است که می تواند به ما کمک کند تا احساسات کلی در بازار و میزان ترس یا اطمینانی (آرامش) را که معامله گران و سرمایه گذاران در هر لحظه احساس می کنند، درک کنیم.
توضیح شاخص نوسانات CBOE یا VIX
شاخص نوسانات CBOE که به نام شاخص VIX شناخته می شود، یک شاخص مبتنی بر تلاطم یا نوسان بازار (Volatility) است که نوسانات مورد انتظار آتی را برای دوره 30 روز آینده اندازه گیری میکند. این شاخص با کمک قراردادهای آپشن موجود روی شاخص S&P500 محاسبه می شود. معامله گران و سرمایه گذاران معمولاً S&P500 VIX را به عنوان وسیله ای برای ارزیابی ریسک و احساسات کلی در بازار سهام استفاده می کنند. از VIX گاهی اوقات به عنوان شاخص ترس نیز یاد می شود.
اساساً، منظور از نوسانات، میزان حرکت قیمت ها در بازار برای یک برهه زمانی معین است.
هرچه نوسان مشاهده شده یا پیش بینی شده (مورد انتظار) بیشتر باشد، واریانس حرکات قیمت یک سهام یا یک شاخص خاص بیشتر است. برعکس، هرچه نوسان قابل مشاهده یا پیش بینی شده کمتر باشد، واریانس حرکات قیمت در مدت زمان مشخص کمتر است. واریانس یک شاخص انحراف از میانگین است و هر چه قیمت چیزی از میانگین خود در یک برهه زمانی مشخص، فاصله بگیرد عملا انحراف بیشتر، و در نتیجه واریانس بیشتر است.
شاخص VIX در سال 1993 توسط بورس شیکاگو (CBOE) ایجاد شد و از آن زمان به یکی از معیارهای پربیننده برای نوسان پذیری و ریسک بازار تبدیل شده است. این به ویژه برای معامله گران قراردادهای آپشن (اختیار معامله) که به طور مداوم نوسانات مورد انتظار را در تصمیمات معاملاتی خود تحلیل می کنند بسیار مفید است.
به عنوان یک دستور العمل کلی، هنگامی که شاخص VIX ارقام بالاتری را ثبت می کند، نشان دهنده قیمت گذاری بالاتر در معاملات آپشن است و هنگامی که شاخص VIX در حال ثبت میزان اعداد کوچکتری است، نشان دهنده قیمت پایین تر معاملات آپشن است.
به طور کلی، خرید قراردادهای آپشن در شرایطی که نوسانات نسبتاً کم است، سودمندتر است و در صورت نوسانات نسبتاً زیاد، فروش قراردادهای آپشن سود بیشتری دارد. دلیل این امر این است که در نوسانات کمتر، قراردادهای آپشن میل به قیمت پایین تری دارند، در حالی که در زمان نوسان های بیشتر، قراردادهای آپشن تمایل دارند که قیمت های نسبتاً بالاتری داشته باشند.
از این رو، ریسک تلاطم در بازار در قیمت قراردادهای خرید و فروش آپشن لحاظ شده است و می توان آن را به عنوان یک نوع ریسک انتظاری در نظر گرفت. شاخص VIX کاملا پویا است و با تعامل معامله گران در بازار، افزایش و کاهش می یابد.
یکی دیگر از نکات جالب مربوط به شاخص VIX، این است که به طور کلی با بازار سهام، به ویژه شاخص S&P 500، رابطه منفی یا معکوس دارد. مثلاً، وقتی بازار نسبتاً آرام باشد و روند صعودی داشته باشد، VIX اعداد نسبتاً کمی را ثبت خواهد کرد و در موج نزولی، وقتی فروش در بازار به شدت زیاد است، با ترس بیشتر در بازار، شاخص VIX شروع به جهش می کند.
درک شاخص VIX
اکنون که درکی کلی از شاخص CBOE VIX پیدا کردیم، بیایید ببینیم که اعداد درون اندیکاتور VIX به چه معنا هستند. اساساً VIX نشان دهنده درصد تغییرات مورد انتظار برای شاخص S&P500 در محدوده انحراف معیار اول این شاخص در بازه یکساله است. (منظور از انجراف معیار اول، انحراف معیار بین یک تا منهای یک است، که طبق توزیع نرمال، 68 درصد داده ها در این محدوده پراکنده هستند بنابراین احتمال اینکه قیمت در آینده نیز در همان محدوده نوسان کند 68 درصد برآورد می شود. همچنین 95 درصد داده ها نیز در محدوده انحراف معیار دوم پراکنده هستند.)
به خاطر داشته باشید که انحراف معیار اول نشان دهنده حرکت قیمت در محدوده 68٪ از بازه تغییرات قیمت ها در یکسال گذشته است. به عنوان یک مثال ساده، فرض کنید VIX در حال حاضر عدد 20 را نشان می دهد. این بدان معنی است که بر اساس ریسک های موجود (پرمیوم های موجود) در بازار معاملات آپشن روی شاخص S&P500، به احتمال 68٪ قیمت شاخص S&P 500 در محدوده 20٪ از قیمت فعلی نوسان می کند. (محدوده 20% یعنی 20+ تا 20- درصد نسبت به قیمت فعلی.)
هنگام تحلیل شاخص VIX، مقدار عدد فعلی VIX به همان اندازه اهمیت دارد که تحلیل روند تاریخی آن. بنابراین عدد فعلی با اعداد نسبی آن در گذشته مقایسه می شود. به عنوان یک دستورالعمل کلی، هر زمان که VIX عددی زیر 20 را ثبت می کند، بازار یک محیط نسبتاً کم ریسک دارد.
عدد کمتر در VIX با حرکت قیمت صعودی در بازار سهام همبستگی دارد. هر زمان که VIX شروع به ثبت اعداد بالای 20 می کند، این نشانه ای از فضای ریسکی تر بازار است.
در تصویر زیر نمودار بلند مدت VIX را بر اساس بازه زمانی ماهانه مشاهده می کنید.

هنگامی که نگرانی در بازار افزایش یابد، ارقام مربوط به VIX می تواند به سرعت افزایش یابد، زیرا معامله گران در بازار تمایل بیشتری به بیمه شدن از طریق بازار آپشن دارند.
می توانیم به نمودارهای گذشته نگاهی بیندازیم و جهش های شاخص VIX را در هنگام سقوط بزرگ “دات کام” (سهام شرکت های کامپیوتری)، بحران مالی سال 2008 و رویدادهای مشابه مشاهده کنیم.
به طور معمول، جهش های VIX اغلب کوتاه مدت هستند و اغلب پس از مدت کوتاهی شاخص نوسانات بازار VIX شروع به بازگشت به مقادیر میانگین تاریخی خود می کند. این پدیده اغلب از این اصل اساسی نشات می گیرد که نوسانات بازار همیشه تمایل به بازگشت به مقدار میانگین عادی خود را دارند.
برخلاف روندهای قیمتی که می توانند برای مدت زمان طولانی تداوم داشته باشند، نوسانات، بیشتر رفتار دوره ای دارند و هر زمان که عدد خارج از محدوده ای ثبت شود، به زودی مجدد به سمت میانگین خود گرایش پیدا می کند. اگرچه این یک قاعده کاملا مستحکمی نیست، اما یک تجربه تاریخی در بازار است که معامله گران باید از آن آگاه باشند.
بدیهی است که رویدادهای ژئوپلیتیک و اقتصادی روی VIX اثر خواهند گذاشت. هر زمان اتفاقات پیش بینی نشده ای در جهان رخ دهد که بتواند بازار سهام ایالات متحده را تحت تأثیر قرار دهد، معامله گران و سرمایه گذاران تمایل دارند که به دنبال تأمین امنیت سرمایه خود یا استراتژی های پوشش دهنده ریسک (Hedging strategies) باشند.
این استراتژی های پوشش ریسک اغلب در بازارهای آپشن انجام می شود. بسیاری از اوقات، این ترس بیش از حد اغراق آمیز است و به همین ترتیب، قیمتی که معامله گران و سرمایه گذاران برای حفاظت از دارایی های خود می پردازند می تواند بسیار بالا باشد.
این یک واقعیت کاملاً شناخته شده در بین معامله گران حرفه ای آپشن این است که نوسانات ضمنی (یا نوسانات مورد انتظار در آینده)، اغلب اغراق آمیزتر از نوسانات تحقق یافته در بازار هستند و با گذشت زمان، این اختلاف بین نوسان مورد انتظار و تحقق یافته به طور متوسط به کمی کمتر از 10٪ می رسد. معنای این موضوع آن است که استراتژی های نوسانات کوتاه مدت می توانند یک فرصت سودآوری را برای معامله گران معاملات آپشن فراهم کنند.
نحوه معامله با شاخص VIX
اگرچه شما نمی توانید VIX را مستقیماً معامله کنید، اما معامله گران می توانند با گرفتن موقعیت معاملاتی از طریق بازار آتی یا بازار آپشن، در معاملات این شاخص مشارکت کنند. علاوه بر این، معامله گران می توانند از طریق ETP که محصولات قابل معامله در بورس هستند به محصولات مرتبط با VIX دسترسی پیدا کنند. چندین محصول وجود دارد که بر شاخص VIX متمرکز شده اند. دو مورد از محبوب ترین آن ها VXX و VXZ هستند.
دلایل زیادی وجود دارد که یک معامله گر یا سرمایه گذار به معامله VIX بپردازد. اولین اینکه، می توان از آن به عنوان راهی برای پوشش ریسک پورتفولیو استفاده کرد که یکی از بیشترین کاربردهای مورد توجه محصولات VIX است. علاوه بر این، سفته بازان می توانند در محصولات مرتبط با شاخص VIX موقعیت معاملاتی بگیرند تا از تغییرات بالقوه نوسانات بازار سود ببرند.
همانطور که قبلاً اشاره کردیم، به طور کلی بین بازار سهام و VIX رابطه معکوس وجود دارد. هنگامی که شما از این امر درک کاملی داشته باشید، می توانید انواع مختلفی از استراتژی های پوشش دهنده ریسک را در این زمینه استفاده کنید تا پورتفولیوی خود را از حرکت های نامطلوب بازار محافظت کنید. این روش یکی از بهترین روش ها برای استفاده از VIX در برنامه معاملاتی کلی شماست.
حال بیایید نگاهی دقیق به دو ابزار معاملاتی بیندازیم که به عنوان یک نماینده برای شاخص نوسانات سهام VIX عمل می کنند.
VXX: متوسط حجم معامله شده این محصول در روز بسیار زیاد است که اغلب به بیش از 30 میلیون سهم در روز می رسد که شامل موقعیت خرید در ماه اول و ماه بعدی قراردادهای آتی در VIX است.

VXZ: این محصول بر ردیابی نوسانات میان مدت S&P 500 متمرکز است، که از موقعیت های خرید در قراردادهای آتی VIX در ماه های چهارم، پنجم، ششم و هفتم در CME (بورس شیکاگو) تشکیل می شود.
استراتژی معاملاتی VIX با استفاده از VXX
می دانیم که هر زمان که شاخص VIX در حال کاهش و ثبت اعداد کمتر است، بازار تمایل دارد که در محدوده نوسان کمتری قرار داشته باشد و یک روند صعودی پایدار ایجاد کند. بالعکس، هر زمان که بازارها با سطح بالایی از عدم اطمینان یا ترس مواجه شوند، شاخص VIX تمایل به افزایش یا اوج گرفتن با ثبت عدد بالاتر دارد. از این رو، برای سنجش فضای فعلی بازار باید به مطالعه شاخص VIX در سطح فعلی و سطح تاریخی بپردازیم. این استراتژی بهتر است برای VXX ETN اعمال شود که قبلاً آن را توضیح دادیم.
علاوه بر این، استراتژی ما از دو اندیکاتور تکنیکال اضافی استفاده می کند که به ما کمک می کند معاملات خود را انجام دهیم. این دو شامل باندهای بولینگر (Bollinger band) و میانگین متحرک ساده 9 دوره ای (SMA 9) می شوند.
باندهای بولینگر یک اندیکاتور مبتنی بر نوسان است که به ما کمک می کند دوره ای را در بازار که احتمال تغییر روند در آن وجود دارد، مشخص کنیم. از این رو، ما از باندهای بولینگر به عنوان یک شاخص میانگین برگشت روند در استراتژی استفاده خواهیم کرد. علاوه بر این، ما از میانگین متحرک (SMA 9) برای نقاط ورودی استفاده خواهیم کرد.
از آنجا که استراتژی VXX می تواند در هر دو جهت استفاده شود، می توان آن را به عنوان یک استراتژی خرید یا فروش به کار برد. این بدان معناست که ما در صورت تحقق شرایط خرید به دنبال خرید VXX و در صورت تحقق شرایط فروش به دنبال فروش VXX هستیم. به جای فروش VIX از طریق فروش VXX که ممکن است برای همه معامله گران عملی نباشد، شما می توانید SVXY را خریداری کنید، که یک صندوق قابل معامله (ETF) است که VXX را با -0.5X ردیابی می کند.
در زیر شرایط ورود به یک معامله خرید براساس این استراتژی با استفاده از نمودار روزانه VXX آورده شده است.
- VXX باید روند نزولی داشته باشد.
- مقدار VXX باید باند پایینی بولینگر را لمس کند یا به زیر آن برسد.
- SMA 9 باید زیر قیمت VXX باشد.
- وقتی قیمت VXX بالای 9 SMA بسته می شود، وارد موقعیت خرید شوید.
- حد ضرر را در زیر نزدیکترین کف قبلی VXX قرار دهید.
- بعد از نفوذ VXX به باند بالایی بولینگر از موقعیت خارج شوید.
و در زیر شرایط شروع یک موقعیت فروش براساس این استراتژی با استفاده از نمودار روزانه VXX آورده شده است:
- VXX باید روند صعودی داشته باشد.
- مقدار VXX باید باند بولینگر را لمس کند یا بالاتر برود.
- SMA 9 باید بالای قیمت VXX باشد.
- وقتی قیمت VXX زیر SMA 9 بسته شود، وارد موقعیت فروش شوید یا می توانید موقعیت خرید را در SVXY انتخاب کنید که همان ETF معکوس است.
- حد ضرر را بالای نزدیکترین قله اخیر VXX قرار دهید.
- بعد از نفوذ VXX به باند پایین بولینگر، از موقعیت خارج شوید.
مثالی از معامله VIX با استفاده از VXX
بیایید اکنون به نمودار این مثال نگاه کنیم که استراتژی معامله VIX را به ما نشان می دهد.
به خاطر داشته باشید، پیشفرض اصلی استراتژی ما این است، که نوسانات خاصیت بازگشت به میانگین را دارند، از این رو ما به دنبال زمانهایی هستیم که نوسانات در حالت اشباع خرید (Overbought) یا اشباع فروش (Oversold) باشند. این فرصتی را برای ما فراهم می کند تا نوسانات شدید قیمت را به امید بازگشت به سطح نرمال معامله کنیم.
به نمودار قیمت زیر توجه کنید. این نمودار VXX بر اساس قیمت بسته شدن روزانه است.

نوارهای بیرونی سبز رنگ در این نمودار قیمت نشان دهنده خطوط بالا و پایین باند بولینگر است. خط آبی مرکزی، خط میانگین متحرک ساده SMA 9 است. اگر نگاهی به ابتدای این نمودار قیمت بیندازیم، می بینیم که قیمت روند نزولی را در VXX آغاز کرده است. این روند نزولی قیمت تقریباً سه هفته قبل از لمس باند پایین بولینگر ادامه داشت. اگر به منطقه بزرگ نمایی شده در نزدیکی مرکز نمودار نگاه کنید، می توانید محل وقوع تماس واقعی باند بولینگر را پیدا کنید.
اکنون که روند نزولی VXX تایید شد و دیدیم که شاخص به باند پایین بولینگر نفوذ کرده است، می توانیم برای معامله خرید به امید بازگشت دوباره نوسانات به حد میانگین، آماده شویم. از آنجا که لمس باند پایین بولینگر نشان دهنده شرایط اشباع فروش (Oversold) از لحاظ نوسانات است، ما به دنبال یک حرکت صعودی قیمت در نمودار VXX خواهیم بود.
ورود واقعی ما برای خرید هنگامی عملی می شود که قیمت بتواند SMA را به سمت بالا قطع کند. همانطور که از وضعیت نمودار قیمت در زمان لمس باند پایین بولینگر مشخص است، SMA آن زمان بالاتر از قیمت فعلی VXX بود.
به این ترتیب، ما صبر خواهیم کرد تا یک بریک اوت (Breakout) صعودی و بسته شدن کندل بالای میانگین متحرک تأیید شود. می توانید ببینید که این اتفاق در کجا رخ داده است (نقطه ورود با پیکان آبی رنگ نشان داده شده است). توجه داشته باشید که پس از لمس باند پایینی بولینگر، چگونه این کندل برای اولین بار در بالای SMA (9) بسته شد.
حد ضرر در زیر آخرین کف قیمتی قبل از سیگنال ورودی ما قرار می گیرد. این حد ضرر با خط چین مشکی در نزدیکی قسمت پایین نمودار نشان داده شده است.
در نهایت، حد سود ما به نحوه تعامل قیمت با باند بالایی بولینگر بستگی دارد. به طور خاص، وقتی قیمت به باند بالایی بولینگر نفوذ می کند، در کندل بعدی ما از موقعیت خارج می شویم. نقطه خروج در نمودار قیمت مشخص شده است و ما را با گرفتن یک سود از این معامله خارج می کند.
در انتها
همانطور که در این مقاله بحث کردیم، S&P VIX معیار مهمی برای نوسانات بازار سهام است. ثبت عدد نسبتاً زیاد از VIX نشانگر وجود ترس و عدم اطمینان در بازار است و این عدد بالا با فشار قیمت نزولی در ارتباط است.
از سوی دیگر ثبت عدد پایین در VIX به طور معمول نشانه اطمینان خاطر در بازار است. به عبارت دیگر، سرمایه گذاران از چشم انداز آینده بازار احساس خوبی دارند و لذا به دنبال استراتژی های پوشش ریسک از طریق بازارهای آتی یا آپشن نیستند.
در این مطلب ما چند ابزار مالی معرفی کردیم که می تواند برای معامله نوسانات بازار سهام ایالات متحده استفاده شود. دو ابزار معاملاتی معروف که به عنوان نماینده برای شاخص VIX عمل می کنند، VXX و VXZ هستند. از این میان، VXX یک ابزار نقدشونده تر است که به شکل بسیار گسترده تری مورد معامله قرار می گیرد. به عنوان نکته آخر، درک معنا و مفهوم اعداد زیاد یا کم در VIX بسیار مهم است.
می دانیم که نوسانات دارای ویژگی های بازگشت به میانگین هستند. به همین ترتیب، معامله گران خلاف روند می توانند در VIX استراتژی هایی تهیه کنند که نوسانات شدید را در نظر بگیرد. صرف نظر از اینکه کدام شاخص سهام را دنبال می کنید، مهم است که به طور منظم بر شاخص VIX نظارت کنید. به این دلیل که، اگرچه VIX نوسانات S&P 500 را اندازه گیری می کند، اما بین همه شاخص های عمده سهام ایالات متحده همبستگی زیادی وجود دارد.
هشدار ریسک و سلب مسئولیت
این مطلب به هیچ عنوان توصیه به خرید یا فروش نیست
بازارهای مالی از ریسک بالایی برخوردارند و امکان از دست رفتن بخش یا تمام حساب معاملاتی شما وجود دارد. تا زمانی که دانش کافی در مورد بازارها به دست نیاورده اید یا امکان قرار دادن سرمایه خود در ریسک محتمل را ندارید در این بازارها سرمایه گذاری نکنید.
شاید دوست داشته باشید

تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟

اندیکاتور ATR چیست و چه کاربردی در تحلیل تکنیکال دارد؟

آیا تحلیل تکنیکال بهتنهایی در بازار رمز ارزها سودآور است؟

اصطلاحات پایه فارکس که هر معامله گر باید بداند

تفاوت بازار اسپات و فیوچرز در فارکس چیست؟

اپن اینترست (Open Interest) در بازار رمز ارزها چیست؟
آموزش
تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟
تقویم اقتصادی مثل یک “برنامهریزی خبری” برای بازار است. اگر به آن توجه نکنید، ممکن است در لحظه انتشار اخبار مهم با حرکتهای ناگهانی و شدید قیمت غافلگیر شوید. استفاده درست از آن کمک میکند ریسک معاملات را مدیریت کنید و حتی فرصتهای سودآور پیدا کنید.
منتشر شده
9 ماه پیشدر
شهریور 21, 1404توسط
روکو (Rocco)
اگر معاملهگر یا فعال بازارهای مالی باشید، حتما تجربه کردهاید که یک خبر اقتصادی میتواند ظرف چند دقیقه بازار را زیر و رو کند. مثلا اعلام نرخ بیکاری آمریکا یا تصمیم فدرال رزرو درباره نرخ بهره کافی است تا قیمت دلار، طلا یا حتی بیت کوین نوسان شدیدی پیدا کند. در چنین شرایطی، دانستن زمان دقیق این رویدادها میتواند مرز میان یک معامله سودآور یا پشیمانکننده باشد.
اینجاست که تقویم اقتصادی به عنوان یک ابزار به کمک شما میآید. ابزاری که تمام اتفاقات مهم اقتصادی و مالی جهان را در یک جدول زمانی مشخص نمایش میدهد و به شما کمک میکند همیشه چند قدم جلوتر از بازار باشید. اگر میخواهید بدانید تقویم اقتصادی دقیقا چیست، چه اجزایی دارد و چطور باید از آن استفاده کنید، این مطلب را از دست ندهید.
تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست؟
یک لیست زمانبندیشده از اعلامیههای اقتصادی، دادههای کلان، سخنرانیهای مقامات مالی و انتشار شاخصهای اقتصادی مثل نرخ بهره، تورم، بیکاری، تولید ناخالص داخلی و … است. علاوه بر این معمولاً زمان بیانیه های بانک مرکزی، سخنرانی های سیاست گذاران پولی و انتخابات را فهرست می کند.
بیشتر تقویم های اقتصادی منتشر شده شامل نوع داده مثل نرخ بیکاری، نتیجه قبلی که منتشر شده بود و انتظارات اجماع بازار برای نتیجه آتی می شوند. باید توجه داشت که نوع انتشار به طور کلی بسته به اینکه چه تاثیری می تواند داشته باشد؛ بصورت زیاد، متوسط، کم یا بدون تاثیر، کد گذاری می شود.
برای مثال، تصور کنید بانک مرکزی اروپا (ECB) قرار است درباره نرخ بهره (Interest Rate) جلسه برگزار کند. این تصمیم میتواند ارزش یورو را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. اگر شما معاملهگر بازار فارکس باشید و این تاریخ را ندانید، ممکن است در میانه یک معامله ناگهان با نوسانی شدید روبهرو شوید و فرصت مدیریت آن را از دست بدهید. اما وقتی به تقویم اقتصادی نگاه میکنید، میبینید که این رویداد دقیقا چه روز و ساعتی اتفاق میافتد و میتوانید از قبل برایش برنامهریزی کنید.
تقویم اقتصادی نه فقط برای معاملهگران حرفهای، بلکه برای هر فردی که در بازارهای مالی فعالیت میکند (از بورس و فارکس گرفته تا ارزهای دیجیتال) یک ابزار ضروری است. حتی سرمایهگذاران بلندمدت هم با نگاه به این تقویم میتوانند تصمیمهای دقیقتری برای مدیریت پرتفوی خود بگیرند.
اگر انتشار داده اقتصادی تأثیر کمی داشته باشد، آنگاه جفت ارز حرکتی نداشته و یا واکنشی جزیی نسبت به نتیجه از خود نشان خواهد داد. اما اگر در رویدادی با تأثیر متوسط، نتیجه نهایی با چیزی که انتظار می رفت خیلی تفاوت داشته باشد، باعث می شود جفت ارز به میزان بیشتری تغییر کند. زمانی که انتشار داده ها به طور قابل توجهی بیشتر یا کمتر از نتیجه مورد انتظار بازار باشند، به خصوص زمانی که صحبت از داده هایی با تأثیر بالا باشد، جفت ارز مرتبط تمایل بیشتری به حرکت دارد و بازار نوسانات قابل توجهی را در این فرآیند تجربه می کند.
چرا تقویم اقتصادی مهم است؟
- تقویم اقتصادی مانند یک نقشه راه است که مسیر حرکت بازارها را روشنتر میکند و شما را از غافلگیریهای ناگهانی نجات میدهد. به این ترتیب شما میتوانید تصمیمات معاملاتی خودتان را بر پایه اطلاعات موثق بگیرید.
- انتشار دادههای اقتصادی میتواند باعث نوسانات شدید در بازارهای مالی شود. برای مثال، اگر نرخ تورم بالاتر از حد انتظار اعلام شود، سرمایهگذاران انتظار افزایش نرخ بهره خواهند داشت و همین موضوع میتواند بازار سهام یا ارزهای دیجیتال را تحت تاثیر قرار دهد.
- بدون تقویم اقتصادی، بسیاری از تصمیمها بر اساس حدس و گمان گرفته میشود. معاملهگرانی که فقط با تحلیل تکنیکال کار میکنند، ممکن است در لحظه انتشار یک خبر بزرگ، گرفتار نوسانات غیرمنتظره بازار شوند. در حالیکه کسی که تقویم اقتصادی را دنبال میکند، میداند چه زمانی باید محتاطتر باشد یا حتی برای شکار فرصتهای جدید آماده شود.
- یکی از مهمترین مزیتهای تقویم اقتصادی، مدیریت ریسک است. اگر قبل از انتشار یک داده مهم پوزیشن باز دارید، میتوانید حجم معاملات خود را کاهش دهید، حد ضرر تنظیم کنید یا حتی معامله را ببندید تا از ضررهای سنگین جلوگیری شود.
- استفاده از تقویم اقتصادی به شما امکان میدهد استراتژیهای کوتاهمدت و بلندمدت خود را بر اساس دادههای واقعی طراحی کنید. به این ترتیب، معاملات شما نظم بیشتری پیدا میکند و احتمال موفقیت بالاتر میرود.
- بسیاری از ضررها به دلیل تصمیمات عجولانه و احساسی اتفاق میافتد. وقتی بدانید چه چیزی در راه است، آرامش بیشتری خواهید داشت و کمتر اسیر ترس یا طمع میشوید.
اجزای اصلی یک تقویم اقتصادی
وقتی وارد یک تقویم اقتصادی مثل Trading Economics یا Investing.com میشوید، در نگاه اول ممکن است جدول شلوغی ببینید که پر از عدد و کلمه است. اما اگر بدانید هر ستون چه معنایی دارد، کار با آن بسیار ساده خواهد شد. در ادامه تکتک اجزای اصلی این جدول که از وبسایت تریدینگ اکونومیکس آورده شده را توضیح میدهیم.

در قسمت بالای جدول بخشی برای فیلتر کردن نتایج آورده شده است. گزینه «Recent» فیلتری برای نشان دادن رویدادهای اخیر است و فقط موارد نزدیک به زمان فعلی را نشان میدهد. اگر میخواهید مثلا رویدادهای اقتصادی چند ماه دیگر را ببینید کافی است این فیلتر را تغییر دهید.
با استفاده از گزینه «Impact» شما میتوانید این رویدادهای اقتصادی را بر اساس سطح اهمیت آن ها دستهبندی کنید. تریدینگ اکونومیکس سه دستهبندی دارد. رویدادهای یک ستاره، دو ستاره و سه ستاره که طبیعتا اهمیت آن ها بر اساس تعداد ستاره افزایش مییابد.
قسمت «Countries» امکان فیلتر کردن بر اساس کشور یا اقتصاد موردنظر را فراهم میکند. مثلا اگر قصد دارید فقط شاخصهای اقصتادی کلان آمریکا را ببینید، کافی است روی این گزینه کلیک کرده و «United States» را انتخاب کنید.
فیلتر «Category» دستهبندی رویدادها را نمایش میدهد. مثلا شما میتوانید در این فیلتر گزینه «Prices & Inflation» را انتخاب کرده و فقط دادههای تورمی را مشاهده کنید.
بخش «UTC +3:30» نیز برای تعیین منطقه زمانی است. شما میتوانید منطقه زمانی خودتان (تهران-ایران) را تنظیم کنید تا ببینید دقیقا رویداد موردنظرتان در چه ساعتی به وقت ایران رخ میدهد.
- تاریخ و ساعت
اولین چیزی که در تقویم اقتصادی به چشم میآید، ستون زمان انتشار است. در این بخش دقیقا مشخص میشود که هر رویداد چه روز و ساعتی منتشر خواهد شد. اهمیت این قسمت بسیار بالاست، چون بازارها معمولا درست در همان لحظه انتشار خبر واکنش نشان میدهند. مثلا اگر در ساعت ۴:۰۰ صبح «شاخص اعتماد مصرفکننده استرالیا» منتشر شود، معاملهگران بازار فارکس در همان دقیقه باید آماده واکنش باشند.
همانطور که گفتیم، ساعت تقویم معمولا بر اساس منطقه زمانی قابل تغییر است. مثلا شما میتوانید آن را روی «تهران (UTC+3:30)» تنظیم کنید تا دقیقاً با ساعت محلی خودتان هماهنگ باشد.
- کشور
در ستون بعدی، پرچم و کد کشور (مثلاً GB = بریتانیا، AU = استرالیا، MX = مکزیک) قرار دارد که نشان میدهد داده متعلق به کدام اقتصاد است. گاهی اوقات هم رویدادها مربوط به یک بلوک منطقهای خاص مثلا اروپا (EA = Euro Area) هستند. در این صورت آن داده را باید به عنوان یک شاخص منطقهای و نه مربوط به یک کشور واحد تفسیر کرد.
- عنوان رویداد
این ستون عنوان خبر یا شاخص اقتصادی را نشان میدهد. گاهی هم کنار این عنوان، مخفف ماه میلادی (مثل AUG، SEP) دیده میشود که نشان میدهد داده مربوط به کدام ماه است. شناخت هر شاخص اهمیت زیادی دارد، چون هرکدام اثر متفاوتی روی بازار میگذارند.
اما نکته مهم اینجاست که همه رویدادها عددی و آماری نیستند. بعضی از آن ها بیشتر کیفی هستند و باید با توجه به ماهیتشان تفسیر شوند. برای درک بهتر، به چند نمونه نگاه کنیم:
- شاخصهای آماری (عددمحور)
مثل نرخ بیکاری (Unemployment Rate)، شاخص قیمت مصرف کننده (CPI)، یا تولید ناخالص داخلی (GDP). اینها همیشه یک عدد مشخص دارند که میتوان آن را با مقدار قبلی و پیشبینی بازار مقایسه کرد.
- سخنرانیها (Speech)
مثلا «سخنرانی رئیس فدرال رزرو». این نوع رویداد عدد ندارد، بلکه مهم محتوای صحبتهاست. اگر لحن سخنران به سمت سیاست انقباضی (افزایش نرخ بهره) باشد، بازار واکنش منفی به داراییهای پرریسک نشان میدهد. اگر لحن انبساطی باشد، میتواند باعث رشد بازار سهام یا ارزهای دیجیتال شود.
- حراج اوراق (Auction)
مثل «حراج اوراق ۱۰ ساله آمریکا» یا «حراج اوراق خزانه ژاپن». اینجا اعداد مربوط به بازده (Yield) یا حجم اوراق فروختهشده اهمیت دارند. بالا رفتن بازده معمولا نشانه افزایش هزینه استقراض دولت و احتمال بالا رفتن نرخ بهره است.
- شاخصهای نظرسنجی و اعتماد (Survey/Confidence Index)
مثل «شاخص اعتماد مصرفکننده» یا «شاخص مدیران خرید (PMI)». اینها با پرسشنامه از فعالان اقتصادی یا مصرفکنندگان تهیه میشوند و بازتابدهنده چشمانداز آینده هستند.
ستون Previous نشاندهنده نتیجه گزارش قبلی است. مثلا اگر شاخص بیکاری ماه گذشته ۸٪ بوده، این عدد در ستون Previous نمایش داده میشود. این بخش برای مقایسه روند بسیار مهم است، چون بازار همیشه تغییرات نسبت به گذشته را در نظر میگیرد.
در قسمت (Consensus / Forecast) دو ستون پیشبینی تحلیلگران و اقتصاددانان درباره آن شاخص یا داده اقتصادی آورده میشود. اما چه تفاوتی با هم دارند؟
Consensus یا اجماع در واقع میانگین پیشبینی جمعی تحلیلگران، اقتصاددانها و موسسات مالی است. یعنی چندین منبع معتبر پیشبینی خود را درباره یک شاخص اعلام میکنند و تقویم اقتصادی میانگین یا اجماع آنها را نمایش میدهد.
Forecast گاهی به همان معنی Consensus به کار میرود، اما در بعضی تقویمها (مثل Trading Economics) یک تفاوت کوچک دارد:
- Forecast معمولاً پیشبینی اختصاصی خود سایت یا موسسه منتشرکننده تقویم است.
- در حالی که Consensus نماینده پیشبینی کلی بازار و تحلیلگران مختلف است.
در ستون (Actual) مقدار واقعی در لحظه انتشار خبر بهروزرسانی میشود و عدد واقعی گزارش را نشان میدهد. در حقیقت، مهمترین بخش برای معاملهگران همین ستون است، چون مستقیما رفتار بازار را شکل میدهد.
بعضی تقویمها مثل Trading Economics در کنار هر شاخص نمودارهای کوچکی نمایش میدهند. این نمودار روند تاریخی آن شاخص را نشان میدهد (مثلا تغییرات نرخ بیکاری در چند ماه گذشته). با نگاه سریع به این بخش میتوانید متوجه شوید وضعیت در حال بهبود یا بدتر شدن است.

طبق ستون اول متوجه میشویم که شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) آمریکا ساعت ۴ بعد از ظهر به وقت محلی منتشر میشود. به طور کلی، شاخصهای اقتصادی را میتوان در بازه زمانیهای مختلفی ارزیابی کرد. منظور از MoM بازه زمانی ماهانه است و YoY تغییرات کل یک سال نسبت به سال قبل را نشان میدهد.
در سطر اول که مربوط به شاخص PPI اصلی در بازه ماهانه است، میبینیم که مقدار قبلی ۰.۹٪ ثبت شده است. این یعنی در ماه گذشته قیمت تولیدکنندهها نسبت به ماه ماقبلش ۰.۹٪ افزایش داشته است. در ستون Forecast پیشبینی تریدینگ اکونومیکس برای این ماه ۰.۳٪ است و Consensus که میانگین پیشبینی اقتصاددانان و تحلیلگران مختلف را نشان میدهد ۰.۴٪ ثبت شده است. مقدار Actual یا واقعی هم هنوز منتشر نشده و به همین دلیل این ستون خالی مانده و در لحظه انتشار شاخص پر میشود.
چطور از تقویم اقتصادی استفاده کنیم؟
این بخش مهمترین قسمت مقاله است، چون فقط دانستن اینکه رویدادها چه زمانی هستند کافی نیست؛ باید بدانید چطور از این اطلاعات استفاده کنید.
- برنامهریزی هفتگی: در ابتدای هفته به تقویم اقتصادی نگاه کنید و رویدادهای مهم (مثل NFP یا تصمیم نرخ بهره) را علامت بزنید. این کار به شما کمک میکند از قبل آماده باشید.
- ترکیب با تحلیل تکنیکال: اگر میبینید یک خبر مهم نزدیک است، سطوح حمایت و مقاومت نمودار را بررسی کنید. مثلا اگر خبر منفی بیاید و بازار به حمایت نزدیک باشد، احتمال شکستن حمایت بیشتر میشود.
- استراتژی معاملاتی متناسب با خبر: بعضی معاملهگران قبل از انتشار خبر، از بازار خارج میشوند تا ریسک نکنند. برخی دیگر ترجیح میدهند منتظر بمانند و پس از انتشار داده و مشخص شدن جهت بازار وارد معامله شوند.
- مدیریت حجم و حد ضرر: در زمانهایی که احتمال نوسان شدید وجود دارد، بهتر است حجم معامله کمتر شود یا حد ضرر نزدیکتر قرار بگیرد.
- ثبت تجربهها: بهترین راه برای یادگیری استفاده از تقویم اقتصادی، تجربه شخصی است. بعد از هر رویداد مهم یادداشت کنید بازار چگونه واکنش نشان داد و استراتژی شما چقدر موفق بود.
تقویم اقتصادی را از کجا ببینیم؟
امروزه دهها وبسایت معتبر وجود دارد که تقویم اقتصادی رایگان و بهروزی ارائه میدهند. برخی از بهترین منابع عبارتاند از:
- Trading Economics: همه رویدادها، نرخ بهره، قیمتها و تورم، بازار کار، رشد تولید ناخالص داخلی، تجارت خارجی، دولت، اعتماد تجاری، احساسات مصرفکننده، بازار مسکن.
- Investing.com: تقویم اقتصادی همزمان با اعلام رویدادهای اقتصادی، شاخصها را دریافت کنید و تأثیر فوری آنها بر بازار جهانی را مشاهده کنید – از جمله رویدادهای قبلی، …
- Forex Factory: با تقویم اقتصادی فارکس محور، رویدادهای تأثیرگذار بر بازار را خیلی قبل از وقوع پیشبینی کنید.
- TradingView: تقویم اقتصادی آخرین و رویدادهای اقتصادی آینده را نشان میدهد که میتوانند بر داراییها، مناطق و بازارهای جهانی خاصی تأثیر بگذارند.
- FXStreet: تقویم اقتصادی لحظهای، رویدادها و شاخصهای اقتصادی سراسر جهان را پوشش میدهد.
- MyFxBook: تقویم اقتصادی به صورت آنی که تمام رویدادها و اطلاعیههای اقتصادی را پوشش میدهد. مقادیر تاریخی، قبلی، اجماعی و واقعی هر شاخص را مشاهده کنید.
همچنین بروکرهای فارکس هم معمولاً تقویم اقتصادی روی سایت خود دارند.
در انتها
تقویم اقتصادی مثل یک “برنامهریزی خبری” برای بازار است. اگر به آن توجه نکنید، ممکن است در لحظه انتشار اخبار مهم با حرکتهای ناگهانی و شدید قیمت غافلگیر شوید. استفاده درست از آن کمک میکند ریسک معاملات را مدیریت کنید و حتی فرصتهای سودآور پیدا کنید. در دنیایی که ثانیهها حرف اول را میزنند، اطلاع از آنچه در راه است، برگ برنده شماست. با استفاده منظم از این ابزار، دیگر از نوسانات ناگهانی غافلگیر نخواهید شد و میتوانید با اطمینان بیشتری برای آینده سرمایهگذاری خود برنامهریزی کنید.
به یاد داشته باشید، موفقیت در بازارهای مالی تنها به تحلیل نمودارها محدود نمیشود. تسلط بر اطلاعات و درک وقایع کلان اقتصادی، مکمل تحلیل تکنیکال است و شما را در مسیری قرار میدهد که به جای دنبال کردن بازار، آن را پیشبینی کنید. به همین خاطر توصیه میکنیم که از همین امروز، استفاده از تقویم اقتصادی را به یکی از عادتهای معاملاتی خود تبدیل کنید.
سودآوری و معامله گری بصورت مداوم در بازار می تواند بسیار چالش برانگیز باشد، و واقعیت مسلم این است که اکثر معامله گران خرد معمولا پول خود را در این بازار از دست می دهند. با این وجود، با یک برنامه معاملاتی جامع، ابزارهای مناسب و دانش کافی از بازار ارز، شانس موفقیت شما به عنوان یک معامله گر به میزان قابل توجهی افزایش می یابد.
آموزش
اندیکاتور ATR چیست و چه کاربردی در تحلیل تکنیکال دارد؟
منتشر شده
10 ماه پیشدر
شهریور 1, 1404توسط
روکو (Rocco)
بررسی دامنه تغییرات قیمت سهام یکی از موثرترین روشها برای اندازهگیری میزان نوسان قیمت است. برای تعیین دامنه تغییرات، کافی است بالاترین و پایینترین قیمت را در یک بازه زمانی معین مقایسه کنیم. در ادامه، به بررسی جزئیات بیشتری درباره اندیکاتور ATR، از جمله نحوه محاسبه آن، کاربردهای مختلف در معاملات و نکاتی برای استفاده بهینه در تحلیل تکنیکال میپردازیم. با اینوستورنت همراه باشید.
اندیکاتور ATR چیست؟
اندیکاتور ATR، مختصر کلمه (Average True Range) یا میانگین دامنه واقعی است. این اندیکاتور یکی از ابزارهای تحلیل تکنیکال است که برای اندازهگیری نوسانات بازار استفاده میشود. این اندیکاتور توسط ولز وایلدر (Welles Wilder) سال ۱۹۷۸ در کتابی با عنوان “مفاهیم جدید در سیستمهای معاملاتی تکنیکال” معرفی شد. ATR به معاملهگران کمک میکند تا نوسانات بازار را بهتر درک کنند و تصمیمات معاملاتی بهتری بگیرند.
اندیکاتور ATR نوسانات را به صورت مطلق اندازهگیری میکند و مقادیر حاصل از آن درصدی از قیمتهای فعلی نیستند. به عبارتی دیگر، ATR سهام با قیمت بالا، بیشتر از ATR سهام با قیمت پایین خواهد بود. به عنوان مثال، سهامی که قیمت آن در بازه ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار معامله میشود، ATR بالاتری نسبت به سهامی با بازه قیمتی ۵۰ تا ۶۰ هزار خواهد داشت. بنابراین، نمیتوان مقادیر ATR سهام مختلف را با یکدیگر مقایسه کرد.
نحوه محاسبه اندیکاتور ATR
محاسبه ATR شامل مراحلی است که به ترتیب زیر انجام میشود:
۱. محاسبه دامنه واقعی (True Range)
TR بزرگترین مقدار بین سه دسته زیر است:
اختلاف بین بالاترین (High) و پایینترین قیمت (Low) در دوره فعلی
تفاوت بین بالاترین قیمت دوره فعلی (High) و قیمت بسته شدن دوره قبلی (Previous Close)
تفاوت بین پایینترین قیمت دوره فعلی (Low) و قیمت بسته شدن دوره قبلی (Previous Close)
۲. میانگینگیری دامنه واقعی:
ATR با میانگینگیری دامنه واقعی (TR) در یک دوره مشخص محاسبه میشود. معمولاً این دوره ۱۴ روزه است، اما میتوان آن را بر اساس نیازهای خاص تنظیم کرد.

دوره های استاندارد برای محاسبه ATR
ولز وایلدر مخترع اندیکاتور ATR، محاسبه این اندیکاتور را با یک دوره زمانی ۱۴ روزه پیشنهاد کرده است. استفاده از این دوره استاندارد ۱۴ روزه باعث میشود که ATR نه بیش از حد حساس باشد و نه تغییرات مهم را از دست بدهد. اگرچه دوره ۱۴ روزه به عنوان یک استاندارد عمومی پذیرفته شده است، اما استفاده از دورههای کوتاهتر یا بلندتر نیز میتواند با توجه به عوامل مختلفی از جمله استراتژی معاملاتی، افق زمانی افراد و نوع بازار مفید باشد. مقدار ATR به دوره زمانی انتخابی حساس است و ممکن است در دورههای مختلف نتایج متفاوتی ارائه دهد.
کاربردهای ATR
اندیکاتور ATR کاربردهای متنوعی دارد که در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره میشود:
۱. اندازهگیری نوسانات بازار
ATR به تحلیلگران کمک میکند تا نوسانات بازار را اندازهگیری کنند. مقادیر بالای ATR نشاندهنده نوسانات زیاد سهام و مقادیر پایین نشاندهنده نوسانات کم است. این اطلاعات میتوانند در تصمیمگیریهای معاملاتی کمک کنند.
۲. تعیین حد ضرر (Stop Loss)
یکی از کاربردهای مهم ATR تعیین حد سود و حد ضرر است. معاملهگران میتوانند از ATR برای تعیین فاصله مناسب حد ضرر استفاده کنند. زمانی که اندیکاتور ATR مقادیر بالاتری را نمایش میدهد، معاملهگران نوسانات قیمتی بیشتری را پیشبینی میکنند. در نتیجه، آنها معمولاً حد ضرر خود را با فاصله بیشتری از قیمت فعلی قرار میدهند تا از نوسانات شدید بازار در امان بمانند. برعکس، زمانی که ATR نشاندهنده نوسانات کمتری باشد، معاملهگران حد ضرر را نزدیکتر به قیمت فعلی تعیین میکنند تا از حرکات قیمتی کوچک نیز بهرهبرداری کنند.
«خروج شاندلیر» (Chandelier Exit) یکی از تکنیکهای مشهور است که توسط «چاک لبو» (Chuck LeBeau) ابداع شده است. این روش یک تکنیک مبتنی بر ATR است که محدوده حد ضرر را برای موقعیتهای معاملاتی خرید و فروش تعیین میکند.
محدودیتهای اندیکاتور ATR
دو محدودیت اصلی برای استفاده از اندیکاتور ATR وجود دارد که معاملهگران باید به آنها توجه داشته باشند.
۱. محدودیت اول، متفاوت بودن تفسیر نتایج ATR است. هر معاملهگری ممکن است برداشت متفاوتی از نتایج این اندیکاتور داشته باشد.
۲. محدودیت دوم این است که اندیکاتور ATR جهت قیمت را مورد بررسی قرار نمیدهد و تنها به اندازهگیری نوسانات میپردازد. به همین دلیل، ممکن است معاملهگر حرکتهای متفاوتی را از بازار دریافت کند، به خصوص زمانی که پیوتها در حال شکلگیری هستند یا روندها معکوس میشوند.
برای مثال، اگر قیمت حرکت چشمگیری برخلاف روند قبلی داشته باشد و اندیکاتور ATR نیز به میزان قابلتوجهی افزایش یابد، برخی معاملهگران ممکن است تصور کنند که ATR روند قبلی را تأیید میکند، در حالی که این برداشت ممکن است نادرست باشد.
اندیکاتور ATR یکی از ابزارهای مهم و کاربردی در تحلیل تکنیکال است که به معاملهگران کمک میکند تا نوسانات بازار را بهتر درک کنند و تصمیمات معاملاتی بهتری بگیرند. با توجه به مزایا و کاربردهای متعدد ATR، این اندیکاتور میتواند نقش مهمی در استراتژیهای معاملاتی ایفا کند. با این حال، معاملهگران باید به محدودیتهای آن نیز توجه کنند و از ATR در کنار سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال استفاده کنند تا به نتایج دقیقتری دست یابند.

استارک ور (StarkWare) تأیید کل تاریخچه بلاکچین با ۱ مگابایت حجم ممکن ساخت!

تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟

ارتقای آلپنگلو (Alpenglow) در سولانا تأیید شد؛ تراکنشها بزودی با سرعت اینترنت نهایی میشوند

تراست ولت امکان معامله سهام های توکنیزه (RWA) را برای کاربران فعال کرد

اندیکاتور ATR چیست و چه کاربردی در تحلیل تکنیکال دارد؟

۹ عادت مالی که افراد منظم را به ثبات و آزادی مالی میرساند

کاناری کپیتال برای ETF اینجکتیو (INJ) ثبتنام کرد

کاردینال؛ اولین پروتکل دیفای بیت کوین بر بستر کاردانو

هر اونس چند گرم طلای ۱۸ عیار است؟ تبدیل ساده انس به گرم طلا

آیا تحلیل تکنیکال بهتنهایی در بازار رمز ارزها سودآور است؟

کوینبیس توکن اتنا (ENA) را به رودمپ خود اضافه کرد

در ۲ ماه اخیر بیش از ۱۰٪ پروژهها ناپدید شدهاند!

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت پنجم (آخر)

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت چهارم

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت سوم

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت دوم

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت اول

مستند دیپ وب (Deep Web) 2015

مستند شغل داخلی (Inside Job) بحران مالی

مارجین کال (Margin Call)

فیلم بازیکن شماره یک آماده (Ready Player One)

فیلم مرد آزاد (Free Guy)
![مستند کریپتوپیا [Cryptopia]، بیت کوین، بلاکچین و آینده اینترنت](https://investorent.xyz/wp-content/uploads/مستند-کریپتوپیا-Cryptopia-80x80.webp)
مستند کریپتوپیا (Cryptopia)






برای ارسال نظر باید وارد شوید ورود