بلاکتوپیا
زی کش (Zcash) و کوین ZEC
زی کش (Zcash) یکی از پرایوسی های کوین های قدیمی و برجسته دنیای رمزارزهاست که سال ۲۰۱۶ راه اندازی شده است. این رمزارز، فورکی از بیت کوین بوده است. این پروژه اقدامات مفید و موثری در زمینه الگوریتم گواه اثبات دانش صفر (ZKP) انجام داده و گواه های اثبات zk-SNARKs و zk-STARKs انجام داده است.
منتشر شده
4 سال پیشدر
توسط
روکو (Rocco)
قبل از توسعه شبکه زی کش (Zcash)، رمز ارزها عمدتا طوری طراحی شده بودند تا اطلاعات مرتبط با مقدار تبادل شده بین کاربران، آدرس ارسال و دریافت کننده همیشه در بلاکچین (Blockchain) ثبت شود تا سایر کاربران بتوانند آن را مشاهده کنند. بنابراین، اگر چه با این موضوع مواجه می شوید که می گویند رمز ارزها را نمی شود رهگیری کرد، اما لزوما و کاملا اینطور نیست.
اطلاعات می توانند با افرادی که تراکنش انجام می دهند مرتبط باشند. این موضوع برای بسیاری همچنان به منزله نقض حریم خصوصی است و ZCash راه حلی برای این قضیه ارائه داده است.
زی کش (Zcash) یکی از قدیمی ترین و شناخته شده ترین رمزارزهای بازار است که پیشرفت هایی را در عرصه رمزنگاری به دست آورده است تا به کاربران خود، امکان ناشناس بودن هنگام انجام تراکنش را ارائه دهد.
ماهیت و تکنولوژی زیرساخت زی کش (Zcash) موجب شده است تا به یکی از پیشگامان پرایوسی کوین یا کوین حریم خصوصی مبدل شود. این پروتکل در اصل یکی از فورک های بیت کوین (Bitcoin Forks) است که در ماه اکتبر سال ۲۰۱۶ (سال ۱۳۹۵) راه اندازی شد. Zcash هم مثل بیت کوین (Bitcoin) یک ارز الکترونیک همتا به همتا (P2P) است و تعداد آن، به ۲۱ میلیون واحد محدود شده است. جالب است بدانید که نقاط اشتراک زی کش با پادشاه رمز ارزها، همین جا به پایان می رسد.
زی کش در سال ۲۰۱۶ عرضه شد و با معرفی “آدرس های محافظت شده” سطح بالاتری از حریم خصوصی را ارائه داد. این آدرس ها طوری طراحی شده اند تا اطلاعات آدرس و تراکنش ذخیره شده در بلاکچین رمزگذاری شود. در عین حال، زی کش به کاربران امکان می دهد تا سطح ناشناس بودن مدنظر خود را انتخاب کنند و به این دلیل، دو نوع آدرس ارائه می دهد.
- آدرس های شفاف که در بلاکچین قابل مشاهده است.
- آدرس های محافظت شده که در بلاکچین قابل مشاهده نیست.
کاربران می توانند بین این دو نوع آدرس، تراکنش های خود را ارسال کنند.
شبکه Zcash به صورت تخصصی و به منظور انجام تراکنش ها با هویت ناشناس توسعه یافته است تا تراکنش ها به شکل خصوصی و انعطاف پذیر صورت بگیرند. در گذشته این پروتکل تحت عنوان زیرو کوین (ZeroCoin) شناخته می شد و بعدها نام آن به Zcash تغییر پیدا کرد.
تیم فعال در این پروژه با بهره گیری از پروتکل انقلابی اسنارک (zk-SNARK) خود، سراغ بحث ناشناسی رفته است. از جمله دستاورهای قابل توجه این پروتکل به فراهم سازی قابلیت اجرای کامل یک تراکنش، بدون افشای آدرس کیف پول فرستنده و دریافت کننده می توان اشاره کرد.
لازم به ذکر است که این پروتکل میزان وجه انتقال یافته را نیز پنهان کرده و تنها اطلاعات مربوط به Time Stamp (تاریخ و زمان به انجام رسیدن تراکنش) در این بستر ذخیره سازی می شود. مورد مهم بعدی این است که زی کش، یک بستر خصوصی اختیاری است. این بدان معناست که کاربران اگر بخواهند در انجام تراکنش ها به صورت ناشناس و خصوصی مشارکت می کنند.
شبکه زی کش برای امکان پذیر ساختن رمزنگاری پیشرفته خود باید طوری ایجاد می شد که نسبت به سایر رمزارزها، منحصر به فرد باشد. این فرایند هم چنان موضوع اصلی بسیاری از انتقاد ها نسبت به این پروژه است. اول از همه، در این فرآیند، خالقان زی کش باید به تمام مردم سراسر جهان اعتماد می کردند که به کمک یکدیگر و با استفاده شارد های کلید خصوصی (Private Key)، شاه کلید عمومی (Public Key) را ایجاد کنند.
سپس به شرکت کنندگان در این فرایند، دستور العمل از بین بردن اطلاعات باقی مانده بیان شد تا از دستکاری های آتی محافظت و جلوگیری شود. نقطه ضعف این رویکرد آن است که اگر چه از نظر تئوری ایمن است، اما هیچکس نمی تواند ثابت کند که فرایند آنگونه که مد نظر بود، انجام شده باشد.
تا سال ۲۰۲۰، شرکت Electric Coin به ریاست زوکو ویلکاکس (Zooko Wilcox)، تیم بزرگی از رمزنگارها را مسئول توسعه شبکه زی کش قرار داد. این اقدام سپس توسط بنیاد غیرانتفاعی زی کش مورد حمایت واقع شد. هر دو گروه، بخشی از بودجه مورد نیاز خود را از طریق عرضه کوین ZEC توسط پروتکل زی کش تامین می کنند.
زی کش فارغ ویژگی های حریم خصوصی، همانند سایر ارز های دیجیتال فعالیت می کند. تراکنش های محافظت شده و محافظت نشده زی کش توسط نودها تایید و در بلاکچین ثبت می شوند. بلاک ها توسط شبکه ای از رایانه ها و با استفاده از الگوریتم Equihash اضافه می شوند.
این الگوریتم، مقدار رم (RAM) ارائه شده توسط ماینر را برای ایمن سازی بلاکچین محاسبه می کند. این نوع الگوریتم برای کاهش تاثیر تجهیزات تخصصی ماینینگ و امکان پذیر ساختن رایانه های ضعیف تر برای دریافت پاداش شبکه طراحی شده بود. هر چند، در سال ۲۰۱۸ شرکت های بزرگ ماینینگ، دستگاه های مخصوص ماینینگ زی کش (Zcash) را توسعه دادند.
برای اینکه درک بهتری نسبت به شیوه عملکرد زی کش داشته باشیم، در ابتدا لازم است تا نحوه به انجام رسیدن یک تراکنش ساده در بستر بیت کوین را بررسی کنیم.
اگر آلیس بخواهد یک بیت کوین برای باب ارسال کند، لازم است تا با استفاده از کلید خصوصی خود، تراکنش ارسال ۱ BTC را امضا کند. سپس این تراکنش به شبکه بیت کوین ارسال می شود و ماینرها، این تراکنش را در بلاک های خود قرار می دهند. به محض اینکه بلاک مورد نظر به انجام این تراکنش اختصاص پیدا کند، این تراکنش قابل تایید خواهد بود. در طول این فرایند بلاکچین به روز رسانی می شود و اطلاعات تراکنش ما، به صورت غیرقابل تغییری در زمان معین ذخیره سازی می شود.
در طول یک تراکنش خصوصی در پروتکل Zcash لازم است تا باب Z-Address خصوصی (و نه T-Address شفاف) خود را برای آلیس بفرستد. در صورتی که طرفین این تراکنش، از آدرس خصوصی زی کش (Z-Address) خود استفاده کنند، تمامی جزئیات تراکنش به صورت خصوصی حفظ خواهد شد.
در طول این روند پروتکل زی کش از تمامی ورودی ها و خروجی های تراکنش محافظت می کند و به این ترتیب، هیچگونه اطلاعاتی به صورت عمومی در بلاکچین قرار نمی گیرد. این پروتکل به منظور تایید اینکه یک فرد مجوز تایید (کلید خصوصی) خرج کردن مقدار معینی از Zcash را دارد، از ZK-SNARKS استفاده می کند.

ویژگی اصلی زی کش، یک روش رمزنگاری است که به موجب آن، هر کسی که دارای اطلاعات خصوصی است، بدون آنکه چیزی به غیر از بیانیه درست یا نادرست را بیان کند، فرد دیگری را متقاعد کند که اطلاعات مورد نظر صحیح است. به منظور دستیابی به این شرایط، زی کش از نسخه ای از گواه اثبات دانش صفر (ZKP) به اسم zk-SNARK برای تراکنش های محافظت شده خود استفاده می کند. این موضوع موارد زیر را تضمین می کند.
پروتکل های ZK-SNARK امکان رمزنگاری متادیتا یا فراداده تراکنش را مهیا ساخته و از عدم سوء استفاده یا به سرقت رسیدن دارایی ها اطمینان حاصل می کنند. ZK-SNARKS به صورت مبتنی بر اصول پیچیده رمزنگاری تحت عنوان روش اثبات با دانش صفر (Zero Knowledge Proof) عمل می کند.
- تایید کننده به غیر از درست یا نادرست بودن اطلاعات، چیز دیگری درباره آن متوجه نمی شود.
- این گواه اثبات به حدی کوچک و کم حجم است که در چند میلی ثانیه تایید می شود.
- هیچگونه ارتباطی بین تایید کننده و اثبات کننده وجود ندارد.
- اثبات کننده نمی تواند تایید کننده را مجبور به پذیرش اطلاعات نادرست کند.
- اثبات کننده تا زمانی که اطلاعات قابل تاییدی وجود نداشته باشد نمی تواند اطلاعات را اثبات کند.
زی کش (Zcash) از گواه اثبات کار (PoW) و اجماع ناکاموتو استفاده می کند. در طول این فرایند اجماع، طولانی ترین زنجیره به عنوان زنجیره معتبر شناخته می شود. مکانیزم اجماع مورد استفاده در این پروتکل و سایر سیستم هایی که از اجماع ناکاموتو استفاده می کنند، همواره به صورت احتمالی است؛ زیرا همیشه این احتمال وجود دارد که یک زنجیره رقیب جدید و طولانی تر که گواه اثبات کار بیشتری را به خود اختصاص داده است، پدیدار شود. در این صورت، زنجیره قبلی اعتبار خود را از دست می دهد.
ماینرها برای تولید بلاک های جدید و حل پازل های معادلاتی این مسیر، از الگوریتم Equihash استفاده می کنند. در طول این فرایند، ماینرها بر سر تولید هش (Hash) با یکدیگر رقابت می کنند که یک واحد کمتر از عدد هدف باشد. عدد هدف توسط الگوریتم تنظیم سختی Zcash مشخص می شود.
الگوریتم Equihash به مقاوم تر شدن زی کش در برابر اسیک ها (ASICs) منجر شد. به مرور زمان و با توسعه یافتن اسیک هایی که همسو با Equihash توسعه یافته بودند، قابلیت مقاومت در برابر ASIC این پروتکل نیز تضعیف شدند.
با وجود اینکه قرار است تا زی کش به صورت کامل حریم خصوصی را حفظ کند، راه هایی نیز وجود دارند تا بتوانیم میزان دقیق پولی که به آدرس های خصوصی ارسال شده اند را تایید کنیم. این کار با استفاده از کلیدهای مشاهده (View Keys) و تگ (Memo) صورت می گیرد.
اگر کسی بتواند به کلید مشاهده شما دست پیدا کند، می تواند تراکنش های حفاظت شده شما را مورد بررسی قرار دهد. هنگام بررسی کردن داده های یک تراکنش با استفاده از کلید مشاهده، مقدار وجوه صرف شده در طول آن تراکنش و افراد دریافت کننده مشخص می شوند.
علاوه بر این، مقوله ای تحت عنوان تگ (Tag) یا ممو (Memo) نیز در این عرصه وجود داشته و اطلاعاتی که تنها در اختیار دریافت کننده تراکنش هستند را در برمی گیرد. ممکن است فیلد ممو داده های مالی را در برداشته باشد که در صورت نیاز قانونی، قابل ارسال به سایر نهادهای مالی هستند.
خالقان زی کش امیدوار بودند تا این اطلاعات بتوانند در قالب یک چهارچوب قانونی در کنار سایر بسترهای قانون گذاری شده، به پذیرش عمومی بیشتر این پروتکل منتهی شوند. با این وجود، در رابطه با افرادی که نگران افشای متادیتای تراکنش خود هستند، چنین رویکردی می تواند به عنوان یک شمشیر دو لبه عمل کرده و از محبوبیت این پروتکل بکاهد.
جالب است بدانید درست در هنگامی که همه افراد بر این باور بودند که اصطلاحات مربوط به زی کش عجیب تر از این نمی شوند، این پروژه مفاهیمی تحت عنوان پسماندهای سمی (Toxic Waste) و مراسم (Ceremony) را معرفی کردند.
ممکن است ترکیب این مفاهیم با یک پروژه رمزارز به نظر جالب برسد، اما باید بدانید که این مفاهیم در واقع بنیانی برای ساخت پروتکل ZCash محسوب می شوند. دلیل این امر را به نقشی که این دو عبارت در جلوگیری از جعل ZEC بازی می کنند، می توان نسبت داد.
جعل این توکن یکی از نگرانی های اصلی بسیاری از مردم در هنگام عرضه اولیه زی کش محسوب می شد. این نگرانی از جانب نیاز به پارامترهای عمومی SNARK در راستای ایجاد و تایید گواه اثبات دانش صفر ایجاد می شد. به صورت کلی برای به دست آوردن پارامترهای عمومی SNARK، به هر دو کلید عمومی و کلید خصوصی نیاز داریم. پس از انجام این کار، سازندگان پروتکل کلید خصوصی را از بین می برند و کلید عمومی را نگه می دارند.
اما اگر این سازندگان تصمیم بگیرند تا کلید خصوصی را از بین نبرند چه اتفاقی می افتد؟ در صورتی که این کلید خصوصی در اختیار فردی قرار بگیرد، به راحتی می تواند ZEC جعلی تولید کند.
لازم به ذکر است که هیچکسی توانایی تشخیص جعلی بودن این توکن ها را ندارد. چنین اتفاقی به صورت معمول مشکلی برای یک بلاکچین عمومی مثل بیت کوین و غیره ایجاد نمی کند. این در حالیست که نمی توانیم از عدم اتفاق افتادن این امر در حال حاضر اطمینان حاصل کنیم.
چنین مشکلی به صورت واضح در اکوسیستم زی کش وجود دارد و در همین راستا با مفهوم «پسماندهای سمی» مواجه می شویم. ویلکاکس در این رابطه بدین صورت توضیح می دهد:
“ما کلید خصوصی مورد استفاده در طول این فرایند را با عنوان «پسماند سمی» می شناسیم و پروتکل ما به منظور اطمینان حاصل کردن از عدم وجود پسماند سمی طراحی شده است.”
بنابراین، تیم فعال در شبکه زی کش (Zcash) برای اطمینان حاصل کردن از عدم بازگشت پسماند سمی به این چرخه، تمامی اجزای کلید خصوصی را به صورت جداگانه نگهداری کرده و به همین صورت نیز آن ها را از بین می برند. لازم است تا در طول مسیر انجام چنین کاری از عدم بازگشت و ترکیب این اجزای متفاوت برای ساخت پسماند سمی اطمینان حاصل شود. اما این فرایند به چه صورتی انجام می شود؟
تیم سازنده این عرصه، بخش های متعددی از کلید عمومی را با استفاده از ترکیبی از کلید عمومی و خصوصی در یک محیط ایزوله می سازند. هر یک از این بخشهای متعدد با عنوان «شارد» شناخته می شوند و هدف اصلی، ترکیب این شاردها با یکدیگر و تولید پارامتر عمومی SNARK است. این کار در حالتی صورت می گیرد که به هیچ عنوان اجازه ندهیم تا شاردهای کلید خصوصی با یکدیگر ترکیب شوند. این درست همان نقطه ای است که عبارت «مراسم زی کش» وارد می شود.
مراسم ZCash رویدادی است که در طول آن تمامی شاردهای کلید خصوصی به صورت جداگانه و در نقاط مختلف جهان از بین می روند. هدف از انجام این کار، از بین بردن هرگونه شانسی برای ترکیب شاردهای کلید خصوصی و تولید پسماندهای سمی است.
منطق به کار رفته در طول این رویداد بدین صورت است که اگر حتی یک شارد با سایر شاردهای کلید خصوصی ترکیب نشود، کلید خصوصی مورد نیاز برای به خطر انداختن سیستم وجود نخواهد داشت. این رویداد با هدف به ارمغان آوردن سطوح مختلفی از امنیت و اطمینان برای کاربران اکوسیستم زی کش انجام می شود.
شک و تردیدهای مربوط به مفهوم پسماندهای سمی
با وجود اینکه انجام مراسم زی کش بدون شک یکی از اقدامات قابل توجه برای تضمین ایمنی این اکوسیستم است، هنوز هم افراد زیادی وجود دارند که در مورد این حوزه تردید دارند. به صورت عمده، دلیل اصلی وجود این تردیدها به مفهوم «تنظیمات قابل اعتماد» برمی گردد. باید این موضوع را در نظر داشته باشید که پیش از شکسته شدن اجزای کلید خصوصی و تشکیل شاردها، هیچگونه توافقی وجود نداشته و هیچ توافق نظری نیز پیش از تکمیل مراسم زی کش شکل نمی گیرد.
شاید اینطور به نظر برسد که کل این ماجرا به معنای قرار دادن حجم زیادی از اعتماد در اختیار شخص ثالث است. برخی از افراد نیز به دید یک مکانیزم انگیزشی به این فرایند می نگرند و تمایل دارند تا به آن اعتماد کنند. با وجود تمام این تفاسیر، در صورتی که پول زیادی در ZEC داشته باشید، بدون شک اعتماد شما متزلزل می شود.
بدون شک زی کش یکی از پیشرفته ترین کوین های خصوصی موجود در بازار رمزارزهای محسوب می شود، اما با این حال منتقدان زیادی توجه خود را به این پروژه معطوف کرده اند. موارد مختلفی وجود دارند که به موضوع مورد بحث افراد فعال در داخل و خارج از جامعه این پروژه تبدیل شده اند.
مشکل حاصل از قابلیت “مفهوم پیچیده حریم خصوصی اختیاری” بدین صورت است که اگر فردی از یک آدرس شفاف استفاده کند، ممکن است حریم خصوصی فرضی سایر افراد در معرض خطر قرار بگیرد. دلیل این امر را به قابل مشاهده بودن تراکنش های انجام شده با Z-Address توسط سایر افراد، می توان نسبت داد.

از جمله خطرهای دیگری که این قابلیت به همراه دارد، می توان به امکان انجام فرایند «تحلیل ترافیک» اشاره کرد. به عنوان مثال، فرض کنید که به میزان ۴.۸۹ ZEC به یک آدرس حفاظت شده ارسال کرده اید و سپس بلافاصله به میزان ۴.۸۹ ZEC به یک آدرس عمومی ارسال می کنید. سایر افراد می توانند بین این دو تراکنش ارتباط برقرار کرده و از اطلاعات شما مطلع شوند.
لازم به ذکر است که مفهوم پیچیده حریم خصوصی اختیاری، مشکلی است که سایر کوین های خصوصی نیز پیش از این با آن مواجه بودند. یکی از رقبای سرسخت پروژه زی کش تحت عنوان مونرو (MONERO) تصمیم گرفت تا برای حل این مشکل، تمامی تراکنش خود را به صورت اجباری در بستر خصوصی و حفاظت شده به انجام برساند.
با توجه به این موضوع، اگر فردی تراکنش خود را با استفاده از مونرو به انجام برساند، این تراکنش به صورت خودکار در بستر حفاظت شده و خصوصی انجام می شود. یکی از مهمترین مزایای این موضوع بدین شکل است که سهل انگاری یک کاربر، تاثیری بر روی حفظ حریم خصوصی دیگران نخواهد داشت.
شبکه زی کش (Zcash) به خودی خود یک پروژه جالب توجه محسوب می شود و تکنولوژی زیرساخت ZK-SNARK آن نیز توجه افراد زیادی در جامعه کریپتو به خود جلب کرده است.
به عنوان مثال به اتریوم (Ethereum) می توان اشاره کرد که برای ادغام پروتکل ZK-SNARKs در خود، آن را در بخشی از ارتقا Metropolis گنجاند. تیم فعال در پروژه اتریوم قصد دارد تا اتحادی را با Zcash شکل بدهد که به تبادل متقابل ارزش منتهی خواهد شد.
این مشارکت به توسعه دهندگان اجازه می دهد تا بتوانند قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) خصوصی و برنامه های غیرمتمرکز (DApps) را در این بستر کدنویسی کنند. به عنوان مثال، در صورتی که اتریوم کامپایلر پیش فرض ZK-SNARK را در زنجیره خود ادغام کند، امکان ساخت برنامه های غیرمتمرکز خصوصی بر بستر بلاکچین اتریوم فراهم می شود.
“Zero-Knowledge Succinct Non-Interactive Argument of Knowledge”
لازم به ذکر است، اقداماتی نیز در راستای بهبود تکنولوژی مورد استفاده در zk-SNARK صورت گرفته است. از جمله این اقدامات به ساخت پروتکلی تحت عنوان zk-STARK می توان اشاره کرد. این پروژه هنوز در مراحل تحقیقاتی خود به سر می برد، اما بسیاری از فعالان این اکوسیستم علاقه زیادی به آن دارند.
تکنولوژی zk-STARK توانست بر مشکل متکی بودن بر کلید عمومی اصلی مورد استفاده در تنظیمات zk-SNARK، غلبه کند و بخش زیادی از این علاقه نیز از همین امر نشئت می گیرد. همانطور که پیش از این نیز توضیح دادیم، دلیل مخالفت بسیاری از افراد با این پروژه، به اتکای تنظیمات قابل اعتماد زی کش به کلید عمومی اصلی نسبت داده می شود. مشاهده شیوه توسعه تکنولوژی zk-STARK بسیار جذاب بوده و پروژه های دیگری از جمله اتریوم نیز در حال بررسی کردن این روند هستند.
از آنجایی که ZEC کد بیت کوین را کپی کرده و تغییر داده است، دارای تعدادی از ویژگی هایی است که باعث ارزشمند بودن این کوین شده است. همانند بیت کوین، کل موجودی ZEC نیز ۲۱ میلیون کوین خواهد بود.
کوین های جدید ZEC در فرایندی به اسم ماینینگ تولید می شوند که طی آن، رایانه ها توان پردازشی خود را برای حل مسائل ارائه می دهند و رایانه هایی که موفق به حل این مسائل شوند، بلاک ها را به بلاکچین زی کش اضافه می کنند. می توان گفت که ویژگی های حریم خصوصی زی کش نیز بر ارزش آن می افزاید.
بعضی از سرمایه گذاران، رمز ارز های مبتنی بر حریم خصوصی را به عنوان زیر مجموعه ای از رمز ارز های بزرگتر در نظر می گیرند و در نتیجه، بخشی از پورتفولیوی سرمایه گذاری خود را به این رمز ارز ها اختصاص می دهند. با رشد بازار رمزارز ها، کاربران و برنامه های بیشتری به دنبال استفاده از جایگزین هایی نظیر بلاکچین زی کش (Zcash) خواهند بود که حریم خصوصی بهتری ارائه می دهند.
سازمان های مالی بزرگ نظیر جی پی مورگان (JP.Morgan) نیز از فناوری زی کش در نرم افزار های مختلف بلاکچین خود استفاده کرده اند و معتقدند که زی کش به آن ها امکان می دهد تا در زمینه استفاده از بلاکچین ها، مطابق با قوانین و مقررات تجاری عمل کنند. در عین حال، هنگامی که صحبت از پذیرش گسترده می شود زی کش با موانع متعددی مواجه است.
با این حال، مخالفت ها و انتقادات تندی از جانب قانون گذاران وجود دارد که نگران این موضوع هستند که فناوری هایی نظیر زی کش مورد سوء استفاده مجرمان قرار گیرند. در نتیجه، بعضی از صرافی ها، زی کش و سایر ارزهای دیجیتال مبتنی بر حریم خصوصی را به دلیل وضعیت قانونی آن ها، از فهرست خود حذف کرده اند! و یا حتی یعضی از کشورها همچون امارات استفاده و خرید و فروش زی کش و مونرو را به طور کلی غیر قانونی اعلام کرده اند.
کوین ZEC
یکی دیگر از ویژگی های غیرمعمول زی کش، نحوه توزیع کوین های آن بود. اینطور برنامه ریزی شده بود که در چهار سال اول فعالیت بلاکچین زی کش، ۸۰ درصد پاداش بلاک ها به ماینرها داده شود و ۲۰ درصد دیگر نیز به شرکت الکتریک کوین (Electric Coin)، 5 درصد بنیاد زی کش و هم چنین بعضی از کارمندان و سهامداران مهم آن ها و 8 درصد نیز به عنوان کمک های مالی اختصاص یافت. این مقدار پاداش قرار بود در سال ۲۰۲۰ و تقریبا هم زمان با اولین هاوینگ (Halving) این پروتکل، منقضی شود.
نحوه اختصاص توکن های زی کش (ZEC) به صورت زیر است.
Zcash (ZEC) Tokenomics
با پیوستن کارمندان جدید و اختصاص توکن به آن ها، میزان توکن های در نظر گرفته شده برای بنیان گذاران، کارمندان و مشاوران پروژه و ذخایر استراتژیک نیز با گذر زمان تغییر خواهد کرد. این فرایند نشان دهنده اهداف توزیع اولیه توکن (Token Distribution) بود که در آینده ممکن است تغییر کند. تصور وجود داشتن عده ای که حق ادعای ۲.۱ میلیون توکنی از کل ذخایر ZEC را دارند، برای خیلی از افراد غیرقابل قبول و ناخوشایند است.
حق اختصاص یافته از ذخایر ZEC به این افراد، از طریق بازده ماینینگ تعلق می گیرد. دلیل پرداخت این پاداش به بنیان گذاران نیز به دلیل سرمایه گذاری اولیه آن ها در این پروژه است. لازم به ذکر است که نگرانی هایی نیز در مورد کنترل ۱۰ درصدی این افراد بر روی کل ذخایر عرضه ZEC وجود دارد و به عقیده منتقدان، این امر به تمرکز بیش از اندازه و از بین رفتن مفهوم غیرمتمرکز بودن منجر می شود. بودجه اختصاص یافته به بنیان گذاران، یکی از اصلی ترین دلایل فورک (Fork) شدن زی کش از زنجیره اصلی توسط پروژه ای با عنوان Zclassic محسوب می شود.
در دوره های تامین مالی زی کش نیز 2,000,000 دلار در ونچر راند در سپتامبر 2016 با میانگین قیمت 15.24 دلار جمع آوری شد و 1,000,000 دلار در Seed Round در ژانویه 2017 با میانگین قیمت 4.69 دلار بدست آمد.
ZEC Supply Schedule

مشابه بیت کوین، Zcash دارای مقدار ثابتی از 21,000,000 میلیون واحد کوین (ZEC) است. مقدار پاداش بلوک تقریباً هر چهار سال به نصف کاهش می یابد تا زمانی که تمام 21 میلیون ZEC در گردش باشد. از زمان فعال سازی Canopy، صندوق توسعه جامعه 20٪ از پاداش بلوک Zcash را دریافت می کند.
در ابتدا روند توزیع پاداش شبکه زی کش به کندی آغاز شد. پاداش ۲۰٫۰۰۰ بلاک اول به صورت خطی و از ۰ تا ۱۲.۵ توکن ZEC استخراج شده در نظر گرفته شده بود. بدین صورت که پاداش بلاک اول به میزان صفر و پاداش بلاک ۲۰٫۰۰۰ ام به میزان ۱۲.۵ توکن ZEC بود.
زمان ایجاد هر بلاک زی کش، ۱.۲۵ دقیقه است و در هر بلاک، ۶.۲۵ ZEC تولید می شود. مشابه با قاعده هاوینگ بیت کوین، پاداش بلاک ها هر ۴ سال یکبار نصف می شود. با اولین هاوینگ در سال ۲۰۲۰، پاداش بلاک به ۳.۱۲۵ ZEC رسیده است.
قیمت زی کش (ZEC) در تاریخ 22 مرداد 1403، برابر با $43.05 دلار و ارزش بازار آن حدود $643,208,923 میلیون دلار است؛ از این نظر در رتبه (Rank #105) بازار رمزارزها قرار گرفته است. از 21,000,000 میلیون زی کش، تقریبا 15,119,575 میلیون ZEC در گردش بازار است.
بالاترین قیمت ثبت شده برای کوین ZEC در تاریخ 8 آبان 1395 (Oct 29, 2016) برابر با $3,191.93 دلار و کمترین قیمت ثبت شده در تاریخ 15 تیر 1403 (Jul 05, 2024) برابر با $16.08 دلار است.

Zcash Halving
Reward-Drop ETA date: sometime in 2028 on block height ۳,۱۳۹,۲۰۰ and so on.
| Block Rewards | Block Height | Date |
|---|---|---|
| 3.125 ZEC | 1,046,400 (?) | November 18, 2020 |
| 1.5625 ZEC | 2,092,800 (?) | Est. 2024 |
| 0.78125 ZEC | 3,139,200 (?) | Est. 2028 |
| 0.390625 ZEC | 4,185,600 (?) | Est. 2032 |
| … | … | … |
| ? | ? | ? |
زیکش توسط زوکو ویلکاکس (Zooko Wilcox) بنیانگذاری شده است. زوکو پیشینه گسترده ای در زمینه رمزنگاری، سیستم های غیرمتمرکز و سایر استارتاپ های تکنولوژی محور دارد. به عنوان چند نمونه از سوابق کاری او به فعالیت زوکو در Digicash، Mojo Nation و BLAKE2 می توان اشاره کرد.
سایر اعضای این تیم متشکل از مهندسان و مشاوران متعدد است. این افراد اساتید و اعضای هیئت علمی دانشگاه های معتبری مانند MIT، UC Berkeley و دانشگاه John Hopkins هستند.
با وجود اینکه ZCash یک پروژه متن باز است، تیم فعال در این پروژه در شرکت به ثبت رسیده ای که تحت عنوان شرکت الکترونیک زیرو کوین یا ZECC شناخته می شود، کار می کند. این شرکت مسئولیت هدایت روند توسعه این پروتکل را بر عهده دارد.
فارغ از تیم قدرتمند فعال در این پروژه، مشاوران قابل توجهی نیز در این مسیر دخیل هستند. از جمله برجسته ترین این افراد به اشخاصی مانند بری سیلبرت (Barry Silbert)، اریک وورهیز (Erik Voorhees) و راجر ور (Roger Ver) می توان اشاره کرد.
شرکت کوین الکترونیک یا ECC (که در گذشته با عنوان شرکت Zcash شناخته می شد) در طول دو مرحله جذب سرمایه موفق شد تا در سال ۲۰۱۶ به میزان ۳ میلیون دلار از سرمایه گذاران فرشته و سرمایه گذاران خطرپذیر پول جذب کند. شرکت های زیر در لیست سرمایه گذاران و همکاران زی کش دیده می شوند.
زیکش در سایتش برنامه های گذشته، آتی و زمان انتشار نسخه های جدید پروتکلش را نمایش داده است که از این لینک می توانید مشاهده کنید. این برنامه زمانی تا اواخر سال ۲۰۲۲ را پوشش داده است.
ارتقا Overwinter در ماه ژوئن سال ۲۰۱۸ روی شبکه اصلی زی کش پیاده سازی شد. این آپگرید دستاوردهایی از جمله نسخه جدیدی از شبکه، حفاظت از راهاندازی مجدد شبکه در راستای ارتقا آن، بهبود عملکرد شبکه در زمینه انجام تراکنش های شفاف و ویژگی های جدیدی در حوزه خصوصیت انقضای تراکنش ها را به همراه داشت.
ارتقای Sapling در ماه اکتبر سال ۲۰۱۸ بر روی شبکه اصلی پیاده سازی شد. در طول این ارتقا، میزان زمان و حافظه مورد نیاز برای ساخت zk-SNARK ها به صورت قابل توجهی کاهش پیدا کرد.
ارتقای Blossom در ماه دسامبر سال ۲۰۱۹ بر روی شبکه اصلی Zcash ارائه شد. آپگرید Blossom میزان زمان مورد نیاز برای تولید هر بلاک را به صورت تقریبی نصف کرد و زمان مورد نیاز را به ۷۵ ثانیه رساند. به منظور عدم تغییر نرخ انتشار و برنامه هاوینگ زی کش، فرایند نصف شدن زمان تولید بلاک نیازمند این بود تا پاداش تولید هر بلاک نیز نصف شود. این در حالی بود که نرخ انتشار زمانی بلاک بدون تغییر باقی ماند. سایر موارد درخواستی از جمله تقسیم پاداش بنیانگذار و استخراج Harmony در این ارتقا گنجانده نشدند و دست نخورده باقی ماندند.
ارتقا Heartwood در ماه آوریل سال ۲۰۲۰ بر روی شبکه اصلی منتشر شد. آپگرید Heartwood به واسطه پروپوزال حمایتی فلای کلاینت (Flyclient)، به ماینرها این امکان را می داد تا فورا پاداش ماین را در تراکنش کوین بیس (اولین تراکنش از مبدا هیچکس به آدرس ماینر) قرار دهند.
فلای کلاینت که تحت عنوان ZIP 211 نیز شناخته می شود، دستاوردهایی از قبیل رویکردهای همسو با قابلیت همکاری، ادغام و یکپارچه سازی میان زنجیره ای و کاربردهای لایت کلاینت ها را به همراه داشت. درخواستنامه های ZIP می توانند مسیر را برای تایید گواه های اثبات SPV زیکش در بلاکچین هایی مانند اتریوم هموار کنند و ارتباطات متقابل میان زنجیره ای و بلاکچین های وابسته را امکانپذیر کنند.
ارتقا Canopy در ماه نوامبر سال ۲۰۲۰ بر روی شبکه اصلی زی کش پیاده سازی شد. اکوسیستم فعال در بنیاد زی کش طی یک نظرسنجی و در راستای ساخت صندوق توسعه جدیدی که ۲۰ درصد از پاداش ماینینگ را به خود اختصاص می داد، رای دهی کردند. طی این رویداد، پس از تولید بلاک شماره ۱٫۰۴۶٫۴۰۰، ماینرها به مقدار ۸۰ درصد از پاداش استخراج را دریافت خواهند کرد.
طبق این توافق نامه، پاداش توسعه دهندگان از ماینینگ ۲۰ درصد باقی ماند، ۳۵ درصد از این پاداش به ECC، ۲۵ درصد آن به ZF و ۴۰ درصد آن به کمک های مالی شخص ثالث اختصاص پیدا کرد.
هم راستا با این روند، یک کمیته بررسی کمک های مالی اصلی شکل گرفت که تصمیم گیری در مورد نحوه تخصیص بودجه کمک های مالی عمده را بر عهده داشت. سازمان ECC و ZF نیز به صورت جداگانه واجد شرایط یک جایگاه از پنج جایگاه کمیته بررسی کمک های مالی اصلی بودند. ششمین آپگرید بزرگ زیکش تحت عنوان NU5 از اکتبر ۲۰۲۱ روی تست نت فعال شده و به تازگی روی شبکه اصلی اجرا شده است. این آپدیت، دستاورد مهمی برای زی کش بوده است.
رویدادهای زی کش (Zcash)
- 15 اسفند 1396
Zcash، خبر اولین آپدیت شبکه خود با نام Overwinter را در روز ۲ مارس انتشار داد.
این تیم در وب سایت خود اعلام کرد Overwinter، در آوریل 2018 در نسخه 1.1.0 Zcash پشتیبانی خواهد شد اما براساس نقشه راهی که اعلام کرده بودند، Overwinter برای آپدیت اصلی 25 ژوئن 2018 راه اندازی می شود و به تیم اجازه می دهد تا اولین ارتقاء پروتکل Zcash را که انتظار می رود در سپتامبر 2018 باشد، انجام دهد.
سازندگان این کوین در وبلاگ خود اظهار داشتند: “هدف از Overwinter تقویت پروتکل شبکه در آینده و هموار کردن راه برای ارتقا شبکه Zcash Sapling در اواخر سال جاری است.”
نرم افزار Overwinter شامل ویژگی های جدید مانند انقضای تراکنش، کنترل نسخه، حفاظت از تراکنش ها برای ارتقا شبکه و بهبود کلی در زمینه شفافیت معاملات است.
- 3 مهر 1397
ویتالیک بوترین، خالق اتریوم قصد دارد تا بدون استفاده از فناوری های لایه دوم نظیر پلاسما (Plasma)، شبکه اتریوم را برای افزایش ۳۲۰۰ درصدی تراکنش ها مقیاس پذیر کند. بوترین در یک انجمن تحقیقاتی اتر (ETH) بیان کرد که اتریوم می تواند نوآوری های فناوری را از ارز دیجیتال زی کش قرض بگیرد تا تراکنش های اتر را به صورت انبوه تایید کند.
وی بیان کرد:
“دو نوع کاربر وجود دارد: ۱- تراکنش کننده ۲- واسطه. واسطه مجموعه ای از اقدامات را از تراکنش کننده می گیرد و تمام آن ها را در یک تراکنش ترکیب می کند و برای اثبات اعتبار، ZK-SNARK را ایجاد می کند و آن را به همراه داده های تراکنش به شدت فشرده شده در بلاکچین منتشر می کند. واسطه از کارمزد های تراکنش جایزه دریافت می کنند.”
بوترین پیش بینی می کند که یکپارچگی و پذیرش ZK-SNARKS می تواند به اتریوم امکان دهد تا حداکثر ۵۰۰ تراکنش در ثانیه پردازش کند. این امر نه تنها افزایش ۳۲۰۰ درصدی ظرفیت شبکه را نشان می دهد، بلکه باعث جدا شدن آن از پلاسما و سایر راه حل های مقیاس پذیری لایه دوم می شود.
- 7 آذر 1398
به روز رسانی بعدی شبکه زی کش که سومین به روز رسانی این شبکه است به زودی عرضه می شود. این به روز رسانی که با اسم کد زی کش بلاسم (Zcash Blossom) شناخته می شود در تاریخ ۱۱ دسامبر فعال خواهد شد. این به روز رسانی با کاهش زمان تایید تراکنش، تجربه کاربری را اصلاح کرده و با دو برابر کردن ظرفیت شبکه، مقیاس پذیری را بهبود می بخشد. این به روز رسانی اکنون آماده است.
این ویژگی، تناوب تولید بلاک ها را افزایش می دهد و به تراکنش ها امکان می دهد تا سریعتر انجام شوند. این ویژگی باعث بهبود کاربرد زی کش و افزایش تعداد تراکنش ها در ساعت می شود، در حالی که کارمزد تراکنش ها را در سطح کمی حفظ می کند.
- 22 مرداد 1403
زوکو ویل کاکس (Zooko Wilcox)، بنیانگذار کوین زی کش (Zcash)، اکنون مدیر محصول جدید در شیلدد لبز (Shielded Labs) است و قصد دارد ارتقای پروتکل را به مکانیسم اجماع PoS هیبریدی سرعت ببخشد. وکو ویلکاکس در یک پست وبلاگی بیان کرد که زی کش نیاز به ارتقاء به یک مکانیسم اثبات سهام ترکیبی (هیبریدی) دارد. این پروتکل ترکیبی اثبات کار و اثبات سهام، کراس لینک (Crosslink) نام دارد.
دو پیشرفت اصلی این پروژه در آینده، اجرای صندوق پایداری زی کش (Zcash Sustainability Fund) و ارتقا به کراس لینک (Crosslink)، یک پروتکل ترکیبی اثبات کار و اثبات سهام هستند.
مزایای این ارتقا عبارتند از: فعال کردن استیکینگ برای هولدرهای ZEC، ارائه فاینالیتی (Finality) که از کاربران در برابر حملات بازگشتی (Rollback Attack) محافظت می کند، کاهش زمان تراکنش و اجازه دادن به پل های دو طرفه ایمن تر به شبکه های دیگر.
شیلدد لبز اعلام کرد کمک های سخاوتمندانه ای از هولدرها و حامیان زی کش، از جمله کامرون و تایلر وینکلواس (Cameron و Tyler Winklevoss) و ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin) خالق اتریوم دریافت کرده است.
در انتها
زی کش (Zcash) یکی از پرایوسی های کوین های قدیمی و برجسته دنیای رمزارزهاست که سال ۲۰۱۶ راه اندازی شده است. این رمزارز، فورکی از بیت کوین بوده است. این پروژه اقدامات مفید و موثری در زمینه الگوریتم گواه اثبات دانش صفر (ZKP) انجام داده و گواه های اثبات zk-SNARKs و zk-STARKs انجام داده است؛ به نحوی که پروژه های دیگری همچون اتریوم به دنبال همکاری با زی کش هستند. زی کش در زمینه حفظ حریم خصوصی دستاوردهای زیادی داشته است و از تیم و بنیاد خوبی برخوردار است. آینده زی کش و توسعه بیشتر این رمزارز، وابستگی زیادی به دیدگاه های قانون گذاران خواهد داشت.
زی کش (Zcash) در اکثر صرافی های متمرکز معتبر لیست شده است. برای خرید و فروش رمز ارز ZEC می توان به بایننس، کوین بیس، گیت و چندین صرافی و پلتفرم دیگر مراجعه کرد. برای نگهداری رمزارز ZEC، کیف پول های سخت افزاری لجر و ترزور مناسب هستند. زی کش دارای یک کیف پول اختصاصی به نام Zcash Wallet هم هست. همچنین چندین کیف پول نرم افزاری از جمله تراست والت (Trust Wallet)، گوآردا (Guarda)، اگزودوس (Exodus) از زی کش پشتیبانی می کنند.
کیف پول ها
BNB Smart Chain (BEP20): 0x1ba42e5193dfa8b03d15dd1b86a3113bbbef8eeb
با کلیک بر روی آدرس هر یک از قراردادها و یا آیکون موجود می توانید آدرس قراردادهای هوشمند را کپی کنید. همچنین با کلیک بر روی اسم شبکه مورد نظر به آدرس آن منتقل می شوید و می توانید صحت آدرس قرارداد را بررسی کنید.
دانلود کیف پول زی کش
YWallet Zcash wallet
بازارهای معاملاتی
چارت تریدینگ ویو
امتیازهای امنیتی
رتبه بندی
اولین نفری باشید که نقد و بررسی می کند.

شاید دوست داشته باشید

استارک ور (StarkWare) تأیید کل تاریخچه بلاکچین با ۱ مگابایت حجم ممکن ساخت!

ارتقای آلپنگلو (Alpenglow) در سولانا تأیید شد؛ تراکنشها بزودی با سرعت اینترنت نهایی میشوند

تراست ولت امکان معامله سهام های توکنیزه (RWA) را برای کاربران فعال کرد

۹ عادت مالی که افراد منظم را به ثبات و آزادی مالی میرساند

کاناری کپیتال برای ETF اینجکتیو (INJ) ثبتنام کرد

کاردینال؛ اولین پروتکل دیفای بیت کوین بر بستر کاردانو
اخبار
استارک ور (StarkWare) تأیید کل تاریخچه بلاکچین با ۱ مگابایت حجم ممکن ساخت!
شرکت StarkWare فناوری جدیدی اعلام کرده که «تصدیق بلوکهای بلاکچین بیتکوین از ابتدای پیدایش تا حال» را در قالب یک پرُف (proof) تقریباً ۱ مگابایتی ممکن میکند، البته نه به معنی دانلود کل تاریخچه تراکنشها، بلکه فقط هِدِر بلوکها.
منتشر شده
9 ماه پیشدر
شهریور 21, 1404توسط
روکو (Rocco)
شرکت استارکور (StarkWare) که در زمینه فناوری پیشرفته دانش صفر (Zero-Knowledge یا ZK) تخصص دارد، از یک دستاورد بزرگ رونمایی کرده است که میتواند اساس تعامل کاربران با شبکه بیتکوین را دگرگون کند. این شرکت موفق به ساخت یک اثبات تأیید (Verification Proof) مبتنی بر دانش صفر از کل بلاکچین بیتکوین شده است که به طرز شگفتانگیزی سبک بوده و به راحتی بر روی دستگاههای موبایل قابل اجراست. این نوآوری به هر کاربری اجازه میدهد تا به طور مستقل و بدون نیاز به سختافزارهای گرانقیمت، تاریخچه بیتکوین را اعتبارسنجی کند.
این اثبات که توسط استارکور توسعه داده شده، تنها ۱ مگابایت حجم دارد. این در حالی است که حجم کامل بلاکچین بیتکوین (Bitcoin) در حال حاضر از مرز ۶۸۰ گیگابایت فراتر رفته است. به گفته عبدالحمید بختا (Abdelhamid Bakhta)، مدیر اکوسیستم در استارکور، این تکنولوژی به کاربران امکان میدهد تا تراکنشها را در کمتر از ۱۰۰ میلیثانیه تأیید کنند. این پیشرفت، تحقق مدرن ایدهای است که برای اولین بار توسط ساتوشی ناکاموتو در وایتپیپر بیتکوین تحت عنوان تأیید پرداخت ساده شده (SPV) مطرح شد و اکنون موانع فنی و مالی را برای میلیونها کاربر از میان برمیدارد.

چگونه ۶۸۰ گیگابایت داده در ۱ مگابایت فشرده میشود؟
راز این فشردهسازی خارقالعاده در محتوای اثبات نهفته است. این فایل ۱ مگابایتی، تاریخچه کامل و جزئیات تمام تراکنشها را در خود جای نداده است؛ بلکه شامل تمام هدرهای بلاک (Block Headers) از اولین بلاک شبکه (بلاک جنسیس) تا به امروز است. هر هدر بلاک مانند یک شناسنامه برای آن بلاک عمل میکند و حاوی اطلاعات کلیدی زیر است:
- شماره نسخه (Version Number): نسخه نرمافزار بیتکوین که برای استخراج بلاک استفاده شده است.
- ارجاع به بلاک قبلی (Previous Block Reference): پیوندی رمزنگاریشده که زنجیره بلاکها را به هم متصل میکند.
- برچسب زمانی (Timestamp): زمان تقریبی ایجاد بلاک.
- اندازه بلاک (Block Size): حجم بلاک.
- نانس (Nonce): عدد تصادفی که ماینرها برای حل معمای محاسباتی و افزودن بلاک به دفتر کل، آن را پیدا میکنند.
با در اختیار داشتن زنجیرهای از این هدرها، یک کاربر میتواند به طور مستقل و با اطمینان بالا، صحت و اعتبار کل تاریخچه شبکه را بدون نیاز به دانلود صدها گیگابایت داده، بررسی کند.

این دستاورد در زمانی ارائه میشود که جامعه بیتکوین درگیر یکی از مهمترین بحثهای داخلی خود، یعنی چالش حفظ تمرکززدایی (Decentralization) در مقابل رشد روزافزون حجم بلاکچین است. یکی از ارزشهای بنیادین بیتکوین این است که اجرای یک نود کامل (Full Node) برای هر کسی با یک کامپیوتر شخصی معمولی امکانپذیر باشد. این دسترسی آسان، تضمینکننده امنیت و مکانیزم اجماع شبکه است که توسط هزاران اپراتور نود مستقل در سراسر جهان اجرا میشود.
با این حال، ظهور پدیدههایی مانند اُردینالز و اینسکریپشنها که امکان ذخیرهسازی دادههای غیرپولی (مانند تصاویر و متن) را روی بلاکچین (Blockchain) فراهم میکنند، این اصل را به چالش کشیدهاند. منتقدان معتقدند این روند باعث «پفکردن» بلاکچین شده و با افزایش سرسامآور حجم دفتر کل توزیع شده (DLT)، نیازمندیهای سختافزاری برای اجرای نود را بالا میبرد. اگر اجرای نود بیش از حد گران شود، شبکه به سمت تمرکزگرایی پیش خواهد رفت و تنها شرکتهای بزرگ و مراکز داده توانایی مشارکت در آن را خواهند داشت که این امر کاملاً با فلسفه وجودی بیتکوین در تضاد است.

بهروزرسانی Bitcoin Core و طغیان جامعه
این تنش با اعلام برنامههای مربوط به بهروزرسانی آینده نرمافزار Bitcoin Core 30 که برای انتشار در ماه اکتبر برنامهریزی شده، به نقطه جوش خود رسیده است. توسعهدهندگان Bitcoin Core (که نرمافزار مورد استفاده حدود ۸۰٪ از نودهای شبکه است) قصد دارند محدودیت OP_Return را حذف کنند. این قابلیت در حال حاضر حجم دادههای غیرپولی قابل جاسازی در تراکنشها را به ۸۰ بایت محدود میکند که برای ذخیره اکثر محتواهای چندرسانهای امروزی بسیار ناچیز است.
این تصمیم پیشنهادی، موجی از مخالفت را برانگیخته و باعث یک جهش تاریخی در استفاده از Bitcoin Knots شده است. Bitcoin Knots یک نرمافزار جایگزین برای نود بیتکوین است که قابلیتهای شخصیسازی بیشتری را به اپراتورها میدهد؛ از جمله این امکان که خودشان برای میزان دادههای OP_Return که مایل به ذخیره و بازنشر آن هستند، محدودیت تعیین کنند. آمارها نشان میدهد سهم بازار نودهای Knots از حدود ۱٪ در پایان سال ۲۰۲۴، با یک رشد تقریباً عمودی، به نزدیک ۲۰٪ در سال ۲۰۲۵ رسیده است که نشاندهنده واکنش شدید بخشی از جامعه به مسیر پیش روی توسعه بیتکوین است. در این میان، راهکار استارکور میتواند فارغ از این جدالها، قدرت تأیید مستقل را به دست تکتک کاربران بازگرداند.
آموزش
تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟
تقویم اقتصادی مثل یک “برنامهریزی خبری” برای بازار است. اگر به آن توجه نکنید، ممکن است در لحظه انتشار اخبار مهم با حرکتهای ناگهانی و شدید قیمت غافلگیر شوید. استفاده درست از آن کمک میکند ریسک معاملات را مدیریت کنید و حتی فرصتهای سودآور پیدا کنید.
منتشر شده
9 ماه پیشدر
شهریور 21, 1404توسط
روکو (Rocco)
اگر معاملهگر یا فعال بازارهای مالی باشید، حتما تجربه کردهاید که یک خبر اقتصادی میتواند ظرف چند دقیقه بازار را زیر و رو کند. مثلا اعلام نرخ بیکاری آمریکا یا تصمیم فدرال رزرو درباره نرخ بهره کافی است تا قیمت دلار، طلا یا حتی بیت کوین نوسان شدیدی پیدا کند. در چنین شرایطی، دانستن زمان دقیق این رویدادها میتواند مرز میان یک معامله سودآور یا پشیمانکننده باشد.
اینجاست که تقویم اقتصادی به عنوان یک ابزار به کمک شما میآید. ابزاری که تمام اتفاقات مهم اقتصادی و مالی جهان را در یک جدول زمانی مشخص نمایش میدهد و به شما کمک میکند همیشه چند قدم جلوتر از بازار باشید. اگر میخواهید بدانید تقویم اقتصادی دقیقا چیست، چه اجزایی دارد و چطور باید از آن استفاده کنید، این مطلب را از دست ندهید.
تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست؟
یک لیست زمانبندیشده از اعلامیههای اقتصادی، دادههای کلان، سخنرانیهای مقامات مالی و انتشار شاخصهای اقتصادی مثل نرخ بهره، تورم، بیکاری، تولید ناخالص داخلی و … است. علاوه بر این معمولاً زمان بیانیه های بانک مرکزی، سخنرانی های سیاست گذاران پولی و انتخابات را فهرست می کند.
بیشتر تقویم های اقتصادی منتشر شده شامل نوع داده مثل نرخ بیکاری، نتیجه قبلی که منتشر شده بود و انتظارات اجماع بازار برای نتیجه آتی می شوند. باید توجه داشت که نوع انتشار به طور کلی بسته به اینکه چه تاثیری می تواند داشته باشد؛ بصورت زیاد، متوسط، کم یا بدون تاثیر، کد گذاری می شود.
برای مثال، تصور کنید بانک مرکزی اروپا (ECB) قرار است درباره نرخ بهره (Interest Rate) جلسه برگزار کند. این تصمیم میتواند ارزش یورو را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. اگر شما معاملهگر بازار فارکس باشید و این تاریخ را ندانید، ممکن است در میانه یک معامله ناگهان با نوسانی شدید روبهرو شوید و فرصت مدیریت آن را از دست بدهید. اما وقتی به تقویم اقتصادی نگاه میکنید، میبینید که این رویداد دقیقا چه روز و ساعتی اتفاق میافتد و میتوانید از قبل برایش برنامهریزی کنید.
تقویم اقتصادی نه فقط برای معاملهگران حرفهای، بلکه برای هر فردی که در بازارهای مالی فعالیت میکند (از بورس و فارکس گرفته تا ارزهای دیجیتال) یک ابزار ضروری است. حتی سرمایهگذاران بلندمدت هم با نگاه به این تقویم میتوانند تصمیمهای دقیقتری برای مدیریت پرتفوی خود بگیرند.
اگر انتشار داده اقتصادی تأثیر کمی داشته باشد، آنگاه جفت ارز حرکتی نداشته و یا واکنشی جزیی نسبت به نتیجه از خود نشان خواهد داد. اما اگر در رویدادی با تأثیر متوسط، نتیجه نهایی با چیزی که انتظار می رفت خیلی تفاوت داشته باشد، باعث می شود جفت ارز به میزان بیشتری تغییر کند. زمانی که انتشار داده ها به طور قابل توجهی بیشتر یا کمتر از نتیجه مورد انتظار بازار باشند، به خصوص زمانی که صحبت از داده هایی با تأثیر بالا باشد، جفت ارز مرتبط تمایل بیشتری به حرکت دارد و بازار نوسانات قابل توجهی را در این فرآیند تجربه می کند.
چرا تقویم اقتصادی مهم است؟
- تقویم اقتصادی مانند یک نقشه راه است که مسیر حرکت بازارها را روشنتر میکند و شما را از غافلگیریهای ناگهانی نجات میدهد. به این ترتیب شما میتوانید تصمیمات معاملاتی خودتان را بر پایه اطلاعات موثق بگیرید.
- انتشار دادههای اقتصادی میتواند باعث نوسانات شدید در بازارهای مالی شود. برای مثال، اگر نرخ تورم بالاتر از حد انتظار اعلام شود، سرمایهگذاران انتظار افزایش نرخ بهره خواهند داشت و همین موضوع میتواند بازار سهام یا ارزهای دیجیتال را تحت تاثیر قرار دهد.
- بدون تقویم اقتصادی، بسیاری از تصمیمها بر اساس حدس و گمان گرفته میشود. معاملهگرانی که فقط با تحلیل تکنیکال کار میکنند، ممکن است در لحظه انتشار یک خبر بزرگ، گرفتار نوسانات غیرمنتظره بازار شوند. در حالیکه کسی که تقویم اقتصادی را دنبال میکند، میداند چه زمانی باید محتاطتر باشد یا حتی برای شکار فرصتهای جدید آماده شود.
- یکی از مهمترین مزیتهای تقویم اقتصادی، مدیریت ریسک است. اگر قبل از انتشار یک داده مهم پوزیشن باز دارید، میتوانید حجم معاملات خود را کاهش دهید، حد ضرر تنظیم کنید یا حتی معامله را ببندید تا از ضررهای سنگین جلوگیری شود.
- استفاده از تقویم اقتصادی به شما امکان میدهد استراتژیهای کوتاهمدت و بلندمدت خود را بر اساس دادههای واقعی طراحی کنید. به این ترتیب، معاملات شما نظم بیشتری پیدا میکند و احتمال موفقیت بالاتر میرود.
- بسیاری از ضررها به دلیل تصمیمات عجولانه و احساسی اتفاق میافتد. وقتی بدانید چه چیزی در راه است، آرامش بیشتری خواهید داشت و کمتر اسیر ترس یا طمع میشوید.
اجزای اصلی یک تقویم اقتصادی
وقتی وارد یک تقویم اقتصادی مثل Trading Economics یا Investing.com میشوید، در نگاه اول ممکن است جدول شلوغی ببینید که پر از عدد و کلمه است. اما اگر بدانید هر ستون چه معنایی دارد، کار با آن بسیار ساده خواهد شد. در ادامه تکتک اجزای اصلی این جدول که از وبسایت تریدینگ اکونومیکس آورده شده را توضیح میدهیم.

در قسمت بالای جدول بخشی برای فیلتر کردن نتایج آورده شده است. گزینه «Recent» فیلتری برای نشان دادن رویدادهای اخیر است و فقط موارد نزدیک به زمان فعلی را نشان میدهد. اگر میخواهید مثلا رویدادهای اقتصادی چند ماه دیگر را ببینید کافی است این فیلتر را تغییر دهید.
با استفاده از گزینه «Impact» شما میتوانید این رویدادهای اقتصادی را بر اساس سطح اهمیت آن ها دستهبندی کنید. تریدینگ اکونومیکس سه دستهبندی دارد. رویدادهای یک ستاره، دو ستاره و سه ستاره که طبیعتا اهمیت آن ها بر اساس تعداد ستاره افزایش مییابد.
قسمت «Countries» امکان فیلتر کردن بر اساس کشور یا اقتصاد موردنظر را فراهم میکند. مثلا اگر قصد دارید فقط شاخصهای اقصتادی کلان آمریکا را ببینید، کافی است روی این گزینه کلیک کرده و «United States» را انتخاب کنید.
فیلتر «Category» دستهبندی رویدادها را نمایش میدهد. مثلا شما میتوانید در این فیلتر گزینه «Prices & Inflation» را انتخاب کرده و فقط دادههای تورمی را مشاهده کنید.
بخش «UTC +3:30» نیز برای تعیین منطقه زمانی است. شما میتوانید منطقه زمانی خودتان (تهران-ایران) را تنظیم کنید تا ببینید دقیقا رویداد موردنظرتان در چه ساعتی به وقت ایران رخ میدهد.
- تاریخ و ساعت
اولین چیزی که در تقویم اقتصادی به چشم میآید، ستون زمان انتشار است. در این بخش دقیقا مشخص میشود که هر رویداد چه روز و ساعتی منتشر خواهد شد. اهمیت این قسمت بسیار بالاست، چون بازارها معمولا درست در همان لحظه انتشار خبر واکنش نشان میدهند. مثلا اگر در ساعت ۴:۰۰ صبح «شاخص اعتماد مصرفکننده استرالیا» منتشر شود، معاملهگران بازار فارکس در همان دقیقه باید آماده واکنش باشند.
همانطور که گفتیم، ساعت تقویم معمولا بر اساس منطقه زمانی قابل تغییر است. مثلا شما میتوانید آن را روی «تهران (UTC+3:30)» تنظیم کنید تا دقیقاً با ساعت محلی خودتان هماهنگ باشد.
- کشور
در ستون بعدی، پرچم و کد کشور (مثلاً GB = بریتانیا، AU = استرالیا، MX = مکزیک) قرار دارد که نشان میدهد داده متعلق به کدام اقتصاد است. گاهی اوقات هم رویدادها مربوط به یک بلوک منطقهای خاص مثلا اروپا (EA = Euro Area) هستند. در این صورت آن داده را باید به عنوان یک شاخص منطقهای و نه مربوط به یک کشور واحد تفسیر کرد.
- عنوان رویداد
این ستون عنوان خبر یا شاخص اقتصادی را نشان میدهد. گاهی هم کنار این عنوان، مخفف ماه میلادی (مثل AUG، SEP) دیده میشود که نشان میدهد داده مربوط به کدام ماه است. شناخت هر شاخص اهمیت زیادی دارد، چون هرکدام اثر متفاوتی روی بازار میگذارند.
اما نکته مهم اینجاست که همه رویدادها عددی و آماری نیستند. بعضی از آن ها بیشتر کیفی هستند و باید با توجه به ماهیتشان تفسیر شوند. برای درک بهتر، به چند نمونه نگاه کنیم:
- شاخصهای آماری (عددمحور)
مثل نرخ بیکاری (Unemployment Rate)، شاخص قیمت مصرف کننده (CPI)، یا تولید ناخالص داخلی (GDP). اینها همیشه یک عدد مشخص دارند که میتوان آن را با مقدار قبلی و پیشبینی بازار مقایسه کرد.
- سخنرانیها (Speech)
مثلا «سخنرانی رئیس فدرال رزرو». این نوع رویداد عدد ندارد، بلکه مهم محتوای صحبتهاست. اگر لحن سخنران به سمت سیاست انقباضی (افزایش نرخ بهره) باشد، بازار واکنش منفی به داراییهای پرریسک نشان میدهد. اگر لحن انبساطی باشد، میتواند باعث رشد بازار سهام یا ارزهای دیجیتال شود.
- حراج اوراق (Auction)
مثل «حراج اوراق ۱۰ ساله آمریکا» یا «حراج اوراق خزانه ژاپن». اینجا اعداد مربوط به بازده (Yield) یا حجم اوراق فروختهشده اهمیت دارند. بالا رفتن بازده معمولا نشانه افزایش هزینه استقراض دولت و احتمال بالا رفتن نرخ بهره است.
- شاخصهای نظرسنجی و اعتماد (Survey/Confidence Index)
مثل «شاخص اعتماد مصرفکننده» یا «شاخص مدیران خرید (PMI)». اینها با پرسشنامه از فعالان اقتصادی یا مصرفکنندگان تهیه میشوند و بازتابدهنده چشمانداز آینده هستند.
ستون Previous نشاندهنده نتیجه گزارش قبلی است. مثلا اگر شاخص بیکاری ماه گذشته ۸٪ بوده، این عدد در ستون Previous نمایش داده میشود. این بخش برای مقایسه روند بسیار مهم است، چون بازار همیشه تغییرات نسبت به گذشته را در نظر میگیرد.
در قسمت (Consensus / Forecast) دو ستون پیشبینی تحلیلگران و اقتصاددانان درباره آن شاخص یا داده اقتصادی آورده میشود. اما چه تفاوتی با هم دارند؟
Consensus یا اجماع در واقع میانگین پیشبینی جمعی تحلیلگران، اقتصاددانها و موسسات مالی است. یعنی چندین منبع معتبر پیشبینی خود را درباره یک شاخص اعلام میکنند و تقویم اقتصادی میانگین یا اجماع آنها را نمایش میدهد.
Forecast گاهی به همان معنی Consensus به کار میرود، اما در بعضی تقویمها (مثل Trading Economics) یک تفاوت کوچک دارد:
- Forecast معمولاً پیشبینی اختصاصی خود سایت یا موسسه منتشرکننده تقویم است.
- در حالی که Consensus نماینده پیشبینی کلی بازار و تحلیلگران مختلف است.
در ستون (Actual) مقدار واقعی در لحظه انتشار خبر بهروزرسانی میشود و عدد واقعی گزارش را نشان میدهد. در حقیقت، مهمترین بخش برای معاملهگران همین ستون است، چون مستقیما رفتار بازار را شکل میدهد.
بعضی تقویمها مثل Trading Economics در کنار هر شاخص نمودارهای کوچکی نمایش میدهند. این نمودار روند تاریخی آن شاخص را نشان میدهد (مثلا تغییرات نرخ بیکاری در چند ماه گذشته). با نگاه سریع به این بخش میتوانید متوجه شوید وضعیت در حال بهبود یا بدتر شدن است.

طبق ستون اول متوجه میشویم که شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) آمریکا ساعت ۴ بعد از ظهر به وقت محلی منتشر میشود. به طور کلی، شاخصهای اقتصادی را میتوان در بازه زمانیهای مختلفی ارزیابی کرد. منظور از MoM بازه زمانی ماهانه است و YoY تغییرات کل یک سال نسبت به سال قبل را نشان میدهد.
در سطر اول که مربوط به شاخص PPI اصلی در بازه ماهانه است، میبینیم که مقدار قبلی ۰.۹٪ ثبت شده است. این یعنی در ماه گذشته قیمت تولیدکنندهها نسبت به ماه ماقبلش ۰.۹٪ افزایش داشته است. در ستون Forecast پیشبینی تریدینگ اکونومیکس برای این ماه ۰.۳٪ است و Consensus که میانگین پیشبینی اقتصاددانان و تحلیلگران مختلف را نشان میدهد ۰.۴٪ ثبت شده است. مقدار Actual یا واقعی هم هنوز منتشر نشده و به همین دلیل این ستون خالی مانده و در لحظه انتشار شاخص پر میشود.
چطور از تقویم اقتصادی استفاده کنیم؟
این بخش مهمترین قسمت مقاله است، چون فقط دانستن اینکه رویدادها چه زمانی هستند کافی نیست؛ باید بدانید چطور از این اطلاعات استفاده کنید.
- برنامهریزی هفتگی: در ابتدای هفته به تقویم اقتصادی نگاه کنید و رویدادهای مهم (مثل NFP یا تصمیم نرخ بهره) را علامت بزنید. این کار به شما کمک میکند از قبل آماده باشید.
- ترکیب با تحلیل تکنیکال: اگر میبینید یک خبر مهم نزدیک است، سطوح حمایت و مقاومت نمودار را بررسی کنید. مثلا اگر خبر منفی بیاید و بازار به حمایت نزدیک باشد، احتمال شکستن حمایت بیشتر میشود.
- استراتژی معاملاتی متناسب با خبر: بعضی معاملهگران قبل از انتشار خبر، از بازار خارج میشوند تا ریسک نکنند. برخی دیگر ترجیح میدهند منتظر بمانند و پس از انتشار داده و مشخص شدن جهت بازار وارد معامله شوند.
- مدیریت حجم و حد ضرر: در زمانهایی که احتمال نوسان شدید وجود دارد، بهتر است حجم معامله کمتر شود یا حد ضرر نزدیکتر قرار بگیرد.
- ثبت تجربهها: بهترین راه برای یادگیری استفاده از تقویم اقتصادی، تجربه شخصی است. بعد از هر رویداد مهم یادداشت کنید بازار چگونه واکنش نشان داد و استراتژی شما چقدر موفق بود.
تقویم اقتصادی را از کجا ببینیم؟
امروزه دهها وبسایت معتبر وجود دارد که تقویم اقتصادی رایگان و بهروزی ارائه میدهند. برخی از بهترین منابع عبارتاند از:
- Trading Economics: همه رویدادها، نرخ بهره، قیمتها و تورم، بازار کار، رشد تولید ناخالص داخلی، تجارت خارجی، دولت، اعتماد تجاری، احساسات مصرفکننده، بازار مسکن.
- Investing.com: تقویم اقتصادی همزمان با اعلام رویدادهای اقتصادی، شاخصها را دریافت کنید و تأثیر فوری آنها بر بازار جهانی را مشاهده کنید – از جمله رویدادهای قبلی، …
- Forex Factory: با تقویم اقتصادی فارکس محور، رویدادهای تأثیرگذار بر بازار را خیلی قبل از وقوع پیشبینی کنید.
- TradingView: تقویم اقتصادی آخرین و رویدادهای اقتصادی آینده را نشان میدهد که میتوانند بر داراییها، مناطق و بازارهای جهانی خاصی تأثیر بگذارند.
- FXStreet: تقویم اقتصادی لحظهای، رویدادها و شاخصهای اقتصادی سراسر جهان را پوشش میدهد.
- MyFxBook: تقویم اقتصادی به صورت آنی که تمام رویدادها و اطلاعیههای اقتصادی را پوشش میدهد. مقادیر تاریخی، قبلی، اجماعی و واقعی هر شاخص را مشاهده کنید.
همچنین بروکرهای فارکس هم معمولاً تقویم اقتصادی روی سایت خود دارند.
در انتها
تقویم اقتصادی مثل یک “برنامهریزی خبری” برای بازار است. اگر به آن توجه نکنید، ممکن است در لحظه انتشار اخبار مهم با حرکتهای ناگهانی و شدید قیمت غافلگیر شوید. استفاده درست از آن کمک میکند ریسک معاملات را مدیریت کنید و حتی فرصتهای سودآور پیدا کنید. در دنیایی که ثانیهها حرف اول را میزنند، اطلاع از آنچه در راه است، برگ برنده شماست. با استفاده منظم از این ابزار، دیگر از نوسانات ناگهانی غافلگیر نخواهید شد و میتوانید با اطمینان بیشتری برای آینده سرمایهگذاری خود برنامهریزی کنید.
به یاد داشته باشید، موفقیت در بازارهای مالی تنها به تحلیل نمودارها محدود نمیشود. تسلط بر اطلاعات و درک وقایع کلان اقتصادی، مکمل تحلیل تکنیکال است و شما را در مسیری قرار میدهد که به جای دنبال کردن بازار، آن را پیشبینی کنید. به همین خاطر توصیه میکنیم که از همین امروز، استفاده از تقویم اقتصادی را به یکی از عادتهای معاملاتی خود تبدیل کنید.
سودآوری و معامله گری بصورت مداوم در بازار می تواند بسیار چالش برانگیز باشد، و واقعیت مسلم این است که اکثر معامله گران خرد معمولا پول خود را در این بازار از دست می دهند. با این وجود، با یک برنامه معاملاتی جامع، ابزارهای مناسب و دانش کافی از بازار ارز، شانس موفقیت شما به عنوان یک معامله گر به میزان قابل توجهی افزایش می یابد.

استارک ور (StarkWare) تأیید کل تاریخچه بلاکچین با ۱ مگابایت حجم ممکن ساخت!

تقویم اقتصادی (Economic Calendar) چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟

ارتقای آلپنگلو (Alpenglow) در سولانا تأیید شد؛ تراکنشها بزودی با سرعت اینترنت نهایی میشوند

تراست ولت امکان معامله سهام های توکنیزه (RWA) را برای کاربران فعال کرد

اندیکاتور ATR چیست و چه کاربردی در تحلیل تکنیکال دارد؟

۹ عادت مالی که افراد منظم را به ثبات و آزادی مالی میرساند

کاناری کپیتال برای ETF اینجکتیو (INJ) ثبتنام کرد

کاردینال؛ اولین پروتکل دیفای بیت کوین بر بستر کاردانو

هر اونس چند گرم طلای ۱۸ عیار است؟ تبدیل ساده انس به گرم طلا

آیا تحلیل تکنیکال بهتنهایی در بازار رمز ارزها سودآور است؟

کوینبیس توکن اتنا (ENA) را به رودمپ خود اضافه کرد

در ۲ ماه اخیر بیش از ۱۰٪ پروژهها ناپدید شدهاند!

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت پنجم (آخر)

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت چهارم

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت سوم

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت دوم

سریال پول به زبان ساده (Money, Explained) قسمت اول

مستند دیپ وب (Deep Web) 2015

مستند شغل داخلی (Inside Job) بحران مالی

مارجین کال (Margin Call)

فیلم بازیکن شماره یک آماده (Ready Player One)

فیلم مرد آزاد (Free Guy)
![مستند کریپتوپیا [Cryptopia]، بیت کوین، بلاکچین و آینده اینترنت](https://investorent.xyz/wp-content/uploads/مستند-کریپتوپیا-Cryptopia-80x80.webp)
مستند کریپتوپیا (Cryptopia)


































برای ارسال نظر باید وارد شوید ورود